ميگنا : پایگاه خبری روانشناسی و سلامت 3 تير 1398 ساعت 0:31 http://www.migna.ir/news/47562/آیا-چالش-های-حقوقی-قضایی-بیماران-روان-پزشکی-حل-می-شوند -------------------------------------------------- عنوان : آیا چالش‌های حقوقی و قضایی بیماران روان‌پزشکی حل می‌شوند؟ نگار فیض‌آبادی -------------------------------------------------- نشست خبری نخستین کنگره ملی چالش‌های حقوقی و قضایی بیماران روان‌پزشکی، روز یکشنبه، دوم تیرماه با حضور اصحاب رسانه در دانشگاه علوم بهزیستی و توان‌بخشی، برگزار شد. متن : به گزارش میگنا دکتر مهشید فروغان، روان پزشک و رئیس نخستین کنگره ملی چالش های حقوقی و قضایی بیماران روان پزشکی، در این نشست خبری، در تبیین هدف رویداد پیش رو گفت: علت انتخاب این عنوان برای کنگره، به خلأهایی برمی گردد که آنها را احساس کردیم. مسئله سلامت روان در هر جامعه ای اهمیت دارد. درنتیجه، مهم است که به مبتلایان اختلالات روانی، توجه کنیم تا مشکلاتشان برطرف شود. عضو هیئت علمی دانشگاه علوم بهزیستی و توان بخشی، ضمن اشاره به همراهی ویژه انجمن احبا (انجمن حمایت از بیماران اسکیزوفرنی)، به عنوان یکی از پیشگامان این برنامه گفت: کسانی با ما در برگزاری این کنگره همکاری کرده اند که سال هاست با چالش های بیماران و خانواده های آنها درگیر هستند و روز به روز، نیازهایشان را بیشتر درک می کنند و با توجه به اینکه قوانین موجود، پاسخگوی نیازهای افراد نیست، تصمیم گرفتنیم این برنامه را ترتیب بدهیم. وی افزود: با گذشت زمان، شاهد مبتلایانی هستیم که یا مرتکب جرم می شوند و یا خودشان قربانی بزهکاری ها هستند. زیرا بیماران روانی، با مشکلات مختلفی روبرو می شوند که وقتی پایشان به دادگاه می رسند، مشکلاتشان هم بیشتر خواهد شد؛ چون زبان مشترکی بین ارائه دهندگان خدمت و ارگان های حقوقی وجود ندارد. بنابراین لازم است این زبان مشترک ایجاد شود تا بتوانیم برای رفع مشکلات موجود قدم برداریم. فروغان با تأکید بر جنبه های مختلف موضوع، در ادامه افزود: چالش پیش روی بیماران روان، فقط جنبه پزشکی و پیراپزشکی ندارد. بلکه باید زاویه های مختلفی مثل خدمات روان شناسی برای ارتقای سلامت روان خانواده ها، نقش مددکاران و... را هم در نظر بگیریم. به گفته رئیس کنگره ملی چالش های حقوقی و قضایی بیماران روان پزشکی، انگیزه ای که ما را به حرکت درآورد و باعث شد انجمن های علمی دیگری هم به ما بپیوندند، خلأهای قانونی و خدماتی مختلفی بود که تلاش می کنیم به کمک برنامه پیش رو آنها را شناسایی کنیم، حساسیت جامعه و سیاستمداران را نسبت به موضوع افزایش دهیم و همین طور برای حل مشکلات، راهکار پیدا کنیم. فروغان ضمن تأکید بر لزوم به رسمیت شناختن حقوق بیماران گفت: نباید چنین افرادی از حقوق و خدمات مختلف محروم شوند و لازم است برای بهبود کیفیت زندگی مبتلایان و خانواده هایشان راهکارهایی را پیدا کنیم. این روانپزشک در پاسخ به این سؤال که چقدر این کنگره در عمل، چقدر می تواند برای حل معضلات بیماران روان پزشکی و خانواده هایشان مؤثر باشد، گفت: نام نخستین که برای این کنگره گذاشتیم، به این دلیل بود که ما می خواهیم خودمان پیگیر باشیم. آن هم نه فقط در قالب کنگره ها و سمینارهای بعدی، بلکه بعدازاین رویداد ملی، می خواهیم ستادی را راه اندازی کنیم تا نتیجه و حاصل کار را توسط نهادهای برگزارکننده دنبال کنیم. وی در پایان اضافه کرد: ما به دنبال ایجاد فصل مشترک بین عملکرد بیماران و مسائل قانونی و قضایی هستیم. اجرای قانون برای حفظ کرامت انسانی بیماران روان پزشکی در ادامه دکتر مهدی نصر اصفهانی، دبیر علمی کنگره نیز ضمن اشاره به حفظ کرامت انسانی به عنوان هدف قانون، گفت: حالا سؤال این است که آیا در اجرای قانون هم این هدف تحقق بخشیده می شود؟ همان طور که از عنوان کنگره هم معلوم است، قوانین به چالش کشیده می شوند. این روانپزشک افزود: نگاه مبتنی بر جداسازی جامعه و اینکه مبتلایان نباید کار کنند و از حقوق مختلف برخوردار نباشند، با کرامت انسانی، همخوانی ندارد. وی با بیان اینکه جامعه روانشناسان و حقوقدان ها به تنهایی نمی توانند چالش ها را حل کنند، گفت: باید دورهم بنشینیم و برای حل مسائل، راهکار پیدا کنیم. دبیر علمی کنگره، در تبیین محورهای مدنظر کنگره، به این موارد اشاره کرد: بستری اجباری؛ که در یک کلام در کشور ما قانونی برای آن وجود ندارد. مسئول بستری اجباری، قوه قضاییه و دادستان است. درحالی که بعضی از خانواده ها تمایل به بستری ندارند، اما باید ببینیم چه راهکارهایی در دنیا وجود دارد؟ بیماران کیفری؛ بیمارانی هستند که مرتکب جرم شده اند و در شرایط نامطلوبی هم به سر می برند. وی با اشاره به موضوع قیومیت افزود: قانون آن مادام العمر است و این قانون شاید از حدود 80 سال پیش، ثابت مانده است و هیچ طیفی برای مدیریت امور مالی وجود ندارد. به طوری که بیماران روان، از حیز انتفاع خارج می شوند. اما باید بدانیم آیا می شود توانایی های بیمار را در یک طیف در نظر گرفت؟ در قوانین فعلی، بازبینی دوره ای شرایط بیماران، در نظر گرفته نشده است. نصر اصفهانی، با بیان یک تجربه مثبت در حوزه اعتیاد گفت: در گذشته اعتیاد در ایران، جرم بود. علی رغم اینکه همه مشکلات حوزه اعتیاد حل نشده است، اما با پیگیری های متعدد، نگاه به اعتیاد تغییر کرده و رویکردهای درمانی به کار گرفته شده است. درباره موضوع بیماران روان پزشکی هم، دبیر هیئت دولت، در متنی نوشته است این لایحه، یک لایحه مهم است و باید روی آن کار شود. به گفته نصر اصفهانی، ما و رسانه ها از وضعیت خانواده های بیماران روان، غفلت کرده ایم. لازم است بدانیم چه سیستم هایی در کشور وجود دارد که چالش های روزمره خانواده ها را بررسی کند؟ دکتر نصر اصفهانی، در پاسخ به این سؤال که چقدر این کنگره می تواند به بهبود وضعیت بیماران کمک کند، گفت: ما قطعاً امیدوار هستیم، اما می دانیم که کار دشوار است و در آینده دور نتیجه خواهیم گرفت. در حال حاضر، با توجه به اینکه همین موضوع هم جزو چالش های قوه قضاییه است، از موضوع استقبال کرده اند. وی افزود: باید علاوه بر فضاسازی، صدایمان را شفاف تر و بلندتر کنیم. مطمئن هستیم که گوش شنوایی وجود دارد. نصر اصفهانی در پایان افزود: بحث آخر، شامل مسائل کودکان و نوجوان ها می شود و به حضانت آنها می پردازد. خوشبختانه امروز، حضانت بچه ها تا سن 7 سالگی، به عهده مادران است. اما اگر کودکی دچار مشکلی باشد، مادران در غیاب پدران، حق ترخیص ندارند. دبیر علمی نخستین کنگره اظهار کرد: گروه های مختلفی مقاله ارائه کرده اند، از پرستاران گرفته تا حقوقدان ها، قاضی ها، روانشناسان و ...؛ که این اتفاق باعث خوشحالی ماست. رسانه ها صدای بیماران روان پزشکی و خانواده هایشان را به گوش جامعه برسانند دکتر طیبه دهباشی، دبیر اجرایی کنگره، با اشاره به نقش رسانه ها، تأکید کرد که رسانه ها می توانند صدای خانواده ها را به گوش جامعه برسانند. وی افزود: در انجمن احبا، در برخورد با بیماران متوجه شدیم که بهبودی نسبی حاصل شده است و آنها می توانند کار کنند، اما به عنوان عنصری از جامعه از حقوق قانونی برخوردار نیستند؛ صرفاً به این دلیل که حکم محجوریت برای آنها صادرشده است؛ مگر آنکه قیمی داشته باشد که قوانین را بشناسد و به نفع بیمار عمل کند. مجری و ایده پرداز موضوع کنگره، در خصوص توانمندی بیماران گفت: در انجمن احبا، شاهد خود مراقبتی بیماران، اداره خانواده و... هستیم. با این حال، با سؤال هایی روبرو هستیم؛ اینکه آیا بیماران روان باید قیم داشته باشند؟ اگر یک بار برای آنها کمسیون تشکیل و برایشان حکم صادر شود، باید تا همیشه محجور بمانند؟ آن هم زمانی که شیوه درمان در طول زمان، می تواند روی کیفیت زندگی آنها، تأثیر مثبت بگذارد. دهباشی ادامه داد: قرار است این کنگره، زبان مشترک بین گروه های مختلف را ایجاد و مراجع قضایی را نسبت به خلأهای قانونی حساس کند. انتظار داریم در سال های پیش رو، شاهد پیشرفت زبان مشترک باشیم. وی اظهار کرد: همیشه برای اینکه اتفاقی بیفتد، دو طرف وجود دارند. فقط قانون گذاران مقصر نیستند، ما هم به عنوان بخشی از این فرآیند، شاید مطالبه گرهای خوبی نبوده ایم. خانواده ها هم به قدری دست تنها و درگیر بیماران هستند که هرگز فکر نکرده اند وقتی فرزندشان به دنیا آمده، حقوقی داشته است که امروز باوجود بیماری، نقض نمی شوند. هدف ما در کنگره، حساس سازی جامعه است و با ایجاد یک ستاد پیگیری، مطالبه هایمان را دنبال خواهیم کرد. درمان و بهبود وضعیت بیماران روان، جنبه های مختلفی دارد دکتر فرنگیس کاظمی، روانشناس و عضو کمیته علمی کنگره، با تأکید بر اهمیت انگ زدایی از بیماری های روانی، به اولویت ها و دغدغه هایی اشاره کرد که قرار است در وزارت بهداشت پیگیری شوند. به گفته دانشیار دانشگاه علامه طباطبایی، بعضی از بیماری های روان، به شکل ناگهانی خودشان را نشان می دهند و خانواده ها هم با واکنش های غیرمترقبه فرزندانشان روبرو و دچار شوک و غافلگیری می شوند. کاظمی با اشاره به اینکه بیماران روان و خانواده هایشان، جزو اقشار آسیب پذیر هستند افزود: دانشمندان علوم روان، درباره علائم مثبت و منفی اسکیزوفرنی صحبت کرده اند که با دارو، تا حدودی کنترل می شوند. اما بخشی از علائم منفی، همچنان باقی می مانند. به جز دارودرمانی، باید از جنبه های دیگری هم به موضوعات مهمی مثل انزوا، بی انگیزگی، خطر کردن و... پرداخته شود. روانشناسان و مددکاران می توانند در این حوزه کمک کنند. نایب رئیس هیئت مدیره انجمن احبا، با بیان اینکه بسیاری از بیماران در انجمن، توانسته اند به زندگی برگردند و رشد پیداکرده اند، در ادامه گفت: بحث حقوقی، از چالش های اصلی ماست که نادیده گرفته شده است. کاظمی ضمن اشاره به استقبال گسترده از فراخوان کنگره، گفت: این استقبال نشان می دهد که نیازهایی در جامعه نسبت به این قشر حس شده است. فقط بحث حقوقی در میان نیست. بلکه بیماران و خانواده ها، نیازهای عاطفی، درمانی و مالی هم دارند. وی گفت: یکی از چالش ها، منزوی شدن خانواده هاست که فرزند بیمارشان را پنهان می کنند. اولین گام، آگاه کردن خانواده هاست. امروزه، محدوده سنی خاصی برای ابتلا به بیماری های روانی وجود ندارد. قبلاً اسکیزوفرنی، جوان ها را درگیر می کرد، اما الآن می بینیم هیچ کسی ایمن نیست. هرچه زودتر نسبت به اختلالات آگاهی پیدا کنیم، درمان هم به شکل مطلوبی اتفاق می افتد. کاظمی در پایان اظهار کرد: باید بدانیم بیماران، با قصد قبلی مرتکب جرم نمی شوند، بلکه به خاطر احساس ترس و خطری که دارند، دست به اعمال ناهنجار می زنند. با ایجاد شناخت، آگاهی، بازنگری مسائل حقوقی و قضایی، ایمن سازی و ایجاد فرصت برای خانواده های بیماران، می توان شرایط را بهتر کرد. نگاه سفید و سیاه به بیماران روان را کنار بگذاریم دکتر تهمورث بشیریه، حقوقدان و عضو کمیته علمی کنگره، با بیان اینکه طیف وسیعی، با موضوع کنگره درگیر هستند، گفت: با توجه به آمارهایی که از مبتلایان داریم، می دانیم که بخشی از آنها به شکل مستقیم چالش هایی دارند. درصد قابل توجهی از جمعیت کشور هم از طریق دو بخش کیفری و غیر کیفری با موضوع درگیر هستند. وی افزود: در حوزه حقوق کیفری، بحث ارتکاب جرم مطرح است. ما کسی را می توانیم مجازات کنیم که درک کافی از اعمال خودش داشته باشد. ارزیابی موقعیت روانی فرد در حین ارتکاب جرم، ازجمله موارد مهمی است که باید به آن توجه شود. به گفته این حقوقدان، بحث دیگر، موضوع محاکمه است که آیا کسی که در حین ارتکاب جرم، سالم بوده و بعد از عمل مجرمانه، دچار آسیب روانی شده است، باید محاکمه شود؟ با توجه به اینکه جامعه هم احساس خطر می کند، آیا راهکاری برای این چالش داریم؟ آیا جامعه از مجازات کسی که توانایی لازم برای درک موقعیت ندارد، منتفع می شود؟ سؤال دیگر این است که آیا ممکن است مجازات باعث وخیم تر شدن وضعیت بیمار شود؟ چطور می توانیم این دیدگاه سیاه وسفید نسبت به بیماران روان را کنار بگذاریم و آنها را به شکل یک طیف نگاه کنیم؟ به گفته بشیریه، خوشبختانه رویکرد خوبی درون دولت وجود دارد. در جلساتی که در کمسیون لوایح داشتیم، وزیر دادگستری، معاون بودجه رئیس جمهور و... پیگیر موضوع هستند. همین نگاه مثبت مقامات دولتی هم به حل مشکلات کمک می کند. بشیریه در پایان افزود: یکی از نکات مهم، پیشگیری از ارتکاب جرم است. همچنین، استیگماها مانع به کارگیری مجدد و استخدام این افراد می شوند و حقوق کار برای این افراد، زیر سؤال می رود. برگزاری نخستین کنگره ملی چالش های حقوقی و قضایی بیماران روان پزشکی حسین ملکی، مسئول کمیته خبری کنگره، در توضیح بخش های مختلف این رویداد گفت: نخستین کنگره ملی چالش های حقوقی و قضایی بیماران روان پزشکی، از 5 تا 7 تیر، با حضور مقامات ارشد کشوری در دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی برگزار می شود و شامل بخش های زیر است: 6 سمپوزیم تخصصی 3 کارگاه تخصصی با حضور روانشناسان، قضات و مددکاران ارائه 23 مقاله ارائه و رونمایی 16 پوستر ملکی در پایان، ضمن اشاره به امتیاز بازآموزی این کنگره، از تمام دغدغه مندان برای همراهی و حضور فعال در این رویداد مهم ملی، دعوت کرد. لازم به یادی آوریست نخستین کنگره ملی چالش های حقوقی و قضائی بیماران روانپزشکی، از پنجم تیر ۹۸ به مدت سه روز در سالن اجتماعات شهید احمدی روشن دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی برگزار خواهد شد. گزارش از: نگار فیض آبادی