يکشنبه ۳ شهريور ۱۳۹۸ - 25 Aug 2019
تاریخ انتشار :
پنجشنبه ۲ خرداد ۱۳۹۸ / ۱۸:۴۹
کد مطلب: 47312
۱
«روزه داری» باعث غلبه بر افسردگی و اضطراب می شود

نقش روزه داری در ارتقای بهداشت روان

نقش روزه داری در ارتقای بهداشت روان
میگنا: "کارشناسان معتقدند، روزه برای سلامت روان مفید است و موجب افزایش خودباوری، اعتماد به نفس و تقویت اراده می شود و توان و مقاومت افراد را در برابر مشکلات و ناملایمات زندگی بیشتر می کند.

آنان می گویند، روزه اعتماد و آسایش خاطر برای انسان به وجود می آید زیرا انسان درک می کند که با روزه داری با خدای جهان و آفریننده خود رابطه پیدا کرده و از این روش به آرامش و رضایت دست می یابد که می تواند در خودسازی، مقابله با استرس و در نتیجه کاهش اختلالات روانی موثر باشد.


روزه و ارتقای سلامت روانی
سازمان بهداشت جهانی، سلامت را حالت رفاه و آسایش جسمی، روانی و اجتماعی می داند و یکی از مواردی که در سلامت روانی نقش مهمی ایفا می کند بهره مندی از عزت نفس است.
عزت نفس به معنی پذیرش و ارزشمندی است که شخص نسبت به خویشتن احساس می کند. شخصی که از عزت نفس بالا برخوردار است خود را به گونه مثبتی ارزیابی کرده و برخورد مناسبی نسبت به خود و دیگران دارد.
بنا بر این احساس عزت نفس موجب ارتقای سلامت روانی فرد می شود.

عوامل چندی بر عزت نفس و سلامت روانی تأثیر می گذارند که از مهم ترین آن ها می توان به معنویات و باورهای مذهبی اشاره کرد.

روزه یکی از واجبات شرعی اسلام است که در ادیان دیگر نیز به اشکال مختلف مورد توجه قرار گرفته است.

از دیدگاه اسلام، روزه باعث ارتقای سلامت جسمی و روانی فرد می شود به طوری که خداوند در قرآن کریم می فرماید: و ان تصوموا خیرلکم ان کنتم تعلمون اگر علم داشتید می دانستید که روزه گرفتن برای شما خیر است.

در زمینه تأثیرات روزه بر سلامت جسمی تحقیقات زیادی مانند اثرات آن برکنترل وزن، سوختن چربی ها، کاهش فشارخون و کاهش بروز بیماری های قلبی عروقی صورت گرفته است.

نتایج تحقیقات نشان می دهد که روزه داری ماه رمضان، اثرات مثبتی بر کاهش اضطراب و افسردگی داشته است؛ به عبارت دیگر روزه داری واقعی (نه فقط پرهیز از خوردن و آشامیدن) در ارتقای سلامت روانی افراد نقش مؤثری دارد.

پاکیزگی روح و نزدیکی به خدا از دیگر آثار روحی و روانی روزه است به عبارتی پس از آنکه انسان روزه دار، مهار نفس را در دست گرفت و غریزه های گوناگون خود را تعدیل و اداره کرد زمینه را برای انجام واجبات و ترک محرمات آماده می سازد؛ برای چنین انسانی از هر لحاظ، شرایط برای توبه و بازگشت به سوی خداوند فراهم است و با یک توبه حقیقی و پشیمانی واقعی، می تواند خانه دل را تکان داده و آیینه غبار گرفته عقل را پاک و مصفا سازد تا از یک روح پاک و روان سالم بهره مند شود.

دین اسلام از آنجا که دین کامل و جامع است به تمام ابعاد وجودی انسان و به همه ی زوایای زندگی او عنایت تام دارد؛ از این جهت آفریدگار هستی با وضع قوانین جاودانه و با تسریع دستورات عادلانه، هم نیازمندی های جسمی او را بر طرف می سازد و هم به ضرورت های روحی او پاسخ می دهدواگر از یک سو با تسریع عبادات به پرورش و پالایش روح او می پردازد از سوی دیگر همین عبادات را دوا برای درمان مرض های بدنی او نیز قرار می دهد؛ اگر روزه را برای تقویت اراده و بالا بردن عزت نفس بنده اش واجب می کند، از جانب دیگر آن را به عنوان بهترین داروی شفابخش برای کاهش اختلالات عصبی و اضطراب های روحی او نیز معرفی می کند.

انسان روزه دار نیک می داند که زندگی انسان هیچگاه پایان ندارد بلکه فقط چهره می گرداند و در کیفیت آن، دگرگونی پیش می آید؛ اینگونه انسان همواره به زندگی خویش لبخند زده و فردای خویش را درخشان می بیند.

براساس پژوهش های علمی، روزه داری سبب آرامش روحی شده و استرس و نگرانی را از انسان روزه دار دور می کند این امر مسلما تنها در سایه گرسنگی و تشنگی های بی هدف و بدون احساسات پاک معنوی میسر نخواهد شد به عبارتی ارتباط معنوی انسان با معبود و توکل بر او باعث نوعی نشاط روانی در فرد می شود؛ در واقع آنچه که در سیستم عصبی انسان رخ می دهد و به صورت انواع رفتارها بروز می کند، بستگی به ترشح مواد میانجی سیستم عصبی دارد.

محققان با بررسی تأثیر روزه در مسائل روحی افراد روزه دار دریافتند که با پررنگ تر شدن اصول معنوی در ماه رمضان، بسیاری از مسائل روحی بیماران از جمله وسواس، افسردگی و پرخاشگری کاهش چشمگیری می یابد.

این در حالی است همانطور که دینداری واقعی اثر مثبتی بر سلامتی روان دارد ایمان قلبی تأثیر معجزه آسایی بر سلامت روان انسان دارد و بر عکس، تظاهر به دینداری نه تنها اثرات مفیدی بر سلامتی روان ندارد که خطر مشکلات روانی از جمله اضطراب، روان پریشی، افسردگی و خود شیفتگی را افزایش می دهد.

یکی از راهکارهای مفید مقابله با استرس، داشتن ایمان قلبی و اعتقاد به خداست که روشی برای غلبه بر موقعیت های پر فشار، ناراحتی های جسمی و روانی و راهی برای کنترل آن هاست.

ماه مبارک رمضان با توجه به اثرات روزه داری در تقویت ایمان قلبی، می تواند فرصتی برای بهبود سلامت روانی روزه داران واقعی باشد.


روزه داری و کاهش اضطراب
اضطراب عبارت است از یک احساس هراس و دلواپسی که به فرد دست می دهد و شامل عدم اطمینان و درماندگی است.

وقوع دوباره موقعیت هایی که قبلاً استرس زا بوده اند یا طی آن ها به فرد آسیب رسیده است باعث اضطراب در افراد می شود.

افسردگی نیز حالتی است که با احساس غمگینی، اعتماد به نفس پایین و بی علاقگی به هر نوع فعالیت و لذت روزمره مشخص می شود.

افسردگی مجموعه ای از حالات مختلف روحی و روانی است که از احساس خفیف ملال تا سکوت و دوری از فعالیت روزمره بروز می کند.

روزه داری و سایر عبادات اسلامی با متوجه کردن افراد به سوی خداوند باعث ایجاد نوعی آرامش روحی و روانی در انسان می شود که می تواند در خودسازی، مقابله با استرس و در نتیجه کاهش اختلالات روانی مؤثر باشد و سلامت روانی فرد را بهبود بخشد که عبارتست، از کاهش میزان عصبانیت، کاهش میزان خودکشی و کاهش آمار جرم.

«روزه‌داری» باعث غلبه بر افسردگی و اضطراب می‌شود
دکتر سیما فردوسی روانشناس درباره «نقش روزه‌داری در آرامش روحی - روانی افراد»، می گوید: روزه‌داری باعث آرامش روح و روان می‌شود. انسان دارای انگیزه‌های زیادی است که هم می‌تواند فیزیولوژیک و هم روحی و روانی باشد و این انگیزه‌ها از نیازهای انسان سرچشمه می‌گیرد.

این روانشناس یادآور شد: نیازهای سطح بالاتر می‌تواند بر انگیزه‌های سطح پایین غالب شوند. در ماه رمضان انگیزه گرسنگی تحت تأثیر انگیزه بالاتر که همان نزدیکی به خداوند است قرار می‌گیرد و شخص روزه‌دار خود را در سطح بالاتری از انگیزش احساس می‌کند و می‌تواند بر حالت‌های وسواسی، افسردگی و اضطراب غلبه کند؛ چرا که خود را در سطح بالاتر معنوی می‌بیند.



کاهش 33 درصدی جرایم
سال هاست که آمار متفاوتی از کاهش میزان جرم در ماه مبارک رمضان از سوی مسئولان نیروی انتظامی اعلام می شود.

به عنوان مثال، سخنگوی نیروی انتظامی در سال 94 ازکاهش 20 درصدی جرایم و کاهش 8 درصدی تخلفات رانندگی در ماه مبارک رمضان خبر داده بود.

سردار سعید منتظرالمهدی در اواخر تیر 95 نیز از کاهش 33 درصدی جرایم گفته بود.

او با اشاره به سرقت به عنوان یکی از جرایم رایج، از چهار نوع سرقت یعنی سرقت از بانک ها، طلا فروشی ها، منازل و سرقت های خرد یاد کرده که به ترتیب 33، 5٫7، 5٫7 و 2 درصد کاهش داشته اند: رمضان سال گذشته، کل سرقت ها در مجموع بیش از 3 درصد کاهش داشته است.

یکی از این نوع جرایم قتل است و خوشبختانه میزان وقوع این جرم در ماه مبارک رمضان 95، 33 درصد کاهش داشت.

وی همچنین به دو نوع جرم و کژرفتاری دیگر هم اشاره کرده: شرارت (نظیر قمه کشی) و نزاع و درگیری که وقوع این دو نوع جرم هم به ترتیب 19 و 5 درصد کاهش یافته است.

از سوی دیگر، کشف مواد مخدر در این ماه بیش از 9 درصد کاهش داشت و کشف الکل نیز 30 درصد کاهش یافت.
این در حالی است که به گفته سخنگوی نیروی انتظامی، فعالیت مأموران این نیرو در این ماه به صورت چشمگیری افزایش یافته است.

حتی پژوهش های علمی نشان از کاهش میزان جرم در ماه مبارک رمضان دارد.

اگر در میان انواع جرم و کجروی، جرایمی نظیر سرقت از منزل، سرقت وسایل داخل خودرو و خودرو، کیف قاپی، سرقت موتورسیکلت، جیب بری و سرقت از مغازه که از شیوع بیشتری برخوردارند و همچنین قتل و آدم ربایی را در نظر بگیریم، پژوهشی در سال 90 که جدول آن در این گزارش رسم شده است، نشان داد، نرخ وقوع این 9 جرم در 26 روز ماه مبارک، در مقایسه با نرخ وقوع آنها در میانگین 26 روز 6 ماه اول سال، با کاهش معنادار همراه بود.


دلایل کاهش جرم
بسیاری از کارشناسان دلایل متعددی را برای عوامل کاهش جرم در ماه رمضان برمی شمرند. به باور آنها، افزایش میزان کنترل درونی ، افزایش فعالیت های فرهنگی و معنوی رسانه ها، بویژه صداوسیما در ماه مبارک رمضان که موجب تقویت وجدان آسیب پذیر افراد کجرو می شود، افزایش فشار هنجاری برای عدم ارتکاب رفتارهای خلاف، افزایش میزان همکاری و همراهی مردم با نیروی انتظامی در این ماه عزیز از جمله این عوامل است.

از سوی دیگر، بسیاری از عالمان دینی و مذهبی، روزه را عامل موثری در جهت تقویت اراده و تقوا می دانند و معتقدند در ماه مبارک رمضان اراده افراد با روزه داری تقویت می‎شود و کمتر به دام گناه کشیده می شوند، هرچند کارشناسان معتقدند مجرمان حرفه ای که مرتکب جرایمی چون قتل و غارت می شوند، کمتر تحت تأثیر این روحیه معنوی قرار می گیرند.

دکتر جعفر بای، جامعه شناس و استاد دانشگاه نیز اعتقاد به باورهای مذهبی را دلیل عمده کاهش جرم در ماه مبارک رمضان برمی شمرد و به جام جم آنلاین می گوید: آموزه های دینی نقش کلیدی در بازدارندگی از خطا و گناه دارد.

ماه مبارک رمضان در واقع تمرین عملی مقاومت و بردباری است و با مناسک خود، فرد را به تسلط و مدیریت و کنترل رفتار هدایت می کند.

با وجود این تفاسیر، دکتر رضا غنی لو، استاد دانشگاه و کارشناس رسمی دادگستری نگاهی متفاوت دارد.

به باور وی، تأثیر ماه مبارک رمضان بر کاهش تخلفات ترافیکی مانند تجاوز به حریم همدیگر و عبور از چراغ قرمز و فحاشی در حین رانندگی یا اختلافات زناشویی بسیار بیشتر از ارتکاب جرایم توسط مجرمان حرفه ای بوده است.

وی با بیان این که ماه مبارک رمضان با تغییر فضای معنوی جامعه، تقویت باورهای درونی به تمرین تقوی و خویشتنداری باعث کنترل عوامل و شرایط پیش جنایی در عموم مردم می شود، به جام جم می گوید: اگر شما با شنیدن غرولندهای همسایه یا همکاری بر سر اختلافات معمول بسرعت عصبانی می شدید و واکنش نشان می دادید، حالا که روزه دار هستید به خود یادآوری می کنید باید گذشت و خویشتنداری کرد.

دکتر مجید ابهری رفتار شناس اجتماعی هم در مصاحبه با رسانه های گروهی اظهار داشته است: فضای معنوی و روحانی در این ماه بستر مناسبی برای فاصله گرفتن از بدی هاست، چرا که وقتی یک انسان ساعت ها در این هوای گرم و طاقت فرسا گرسنگی و تشنگی را به خاطر رضای خدا بر خود هموار می کند، دیگر تمایلی به ویرانی ارزش های اخلاقی خود ندارد.

جرایمی مانند شرب خمر، سرقت، آزارهای خیابانی، تجاوز در بزهکاری های اجتماعی و دروغگویی، بدزبانی، تهمت، غیبت در جرایم اخلاقی کاهش قابل توجهی پیدا کرده و به مناسبت فضای روحانی ماه، افراد تمایل بیشتری به حمایت از نیازمندان، همدلی با فقرا و کمک به همنوعان پیدا کرده و به خاطر تجلی فلسفه روزه سعی می کنند تا به معیارهای اخلاقی در این ماه تحقق بخشند.

این فرصت موقعیت مناسبی برای رسانه ها بویژه صدا و سیما و نهادهای فرهنگی ایجاد می کند تا با استمرار این ارزش ها معنویت و دوری از زشتی ها را به سایر ماه ها نیز انتقال دهند.
موضوع بسیار مهم در ماه مبارک رمضان توصیه به اطعام نیازمندان است.

متأسفانه این سنت پسندیده و بسیار زیبا تبدیل به مسابقه و رقابت سفره های رنگارنگ شده و به جای نیازمندان که در طول سال توانایی تهیه بسیاری از مواد غذایی را ندارند، کسانی بر سفره های افطار حاضر می شوند که در طول سال همواره تغذیه مناسبی داشته اند.
 

شایسته است مسئولان و شخصیت های سیاسی و فرهنگی ضمن خودداری از برگزاری چنین مراسمی از حاضر شدن در آنها نیز خودداری کنند و اجازه ندهند سفره ساده و بی ریای علوی به میزهای رنگارنگ بدل شود.

با عنایت به کاهش جرایم و آسیب های اجتماعی در ماه مبارک رمضان باید آثار روزه و تأثیر آن بر رفتارهای فردی و اجتماعی در طول این ماه مبارک برای نوجوانان و جوانان بیان شود تا نسل آینده نیز ضمن آشنایی با برکات این ماه آسمانی خود را آماده اجرای رسالت و مسئولیت آتی کنند.


نقش روزه داری در کاهش استرس
هر محرکی که در انسان ایجاد تنش کند، استرس زا نامیده می شود. هر تغییری چه خوب و چه بد، منجر به ایجاد استرس می شود، زیرا باعث می شود تعادل فرد با شرایط جدید زندگی به هم بخورد و به همین دلیل، فرد باید سعی کند تا دوباره خود را با شرایط جدید زندگی سازگار کند.

به نقل ازپژوهشکده علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران، کاهش استرس می تواند با توسل به دستورات دینی در ماه رمضان به دست آید.

کسانی که روزه می گیرند نه تنها از خوردن و آشامیدن خودداری می کنند که در این ماه به خود شکوفایی و تسلط بر نفس نیز دست می یابند و استفاده از راه کارهای غیر مفید از جمله خرافات و افکار آرزومندانه پس از روزه داری ماه رمضان به شدت کاهش می یابد.

فرد در این ماه در صورتی از فرصت های آن به خوبی استفاده کند، مجموعه شرایط معنوی به شکلی برایش فراهم می شود که از طریق انجام اعمال و فرایض دینی، زمینه ها و آمادگی های لازم برای ارتباط قوی تر با آفریدگار جهان هستی و در نتیجه آرامش عمیق روحی و روانی را به دست می آورد.


توصیه هایی به بیماران بخش سلامت روان
بیماران مبتلا به اختلالات روانی باید علاوه بر تغذیه مناسب در ایام روزه داری، برنامه خاصی برای دارو های خود در افطار و سحر داشته باشند، چنانچه این بیماران در طی مراحل بهبود از تغذیه مناسب برخوردار نباشند، از نظر مکانیسم های تطابق روانی ضعیف تر عمل کرده و به خوبی نمی توانند با تغییرات حاصله از نظر سبک زندگی روزانه در این ماه کنار بیایند در نتیجه با عود و تشدید علائم بیماری مواجه می شوند.

به بیماران دچار اختلالات روان توصیه می شود که از روزه داری مستمر یک ماهه خودداری کنند. بدیهی است که مبتلایان به بیماری های روانی پیشرفته از نوع سایکوز نمی توانند روزه بگیرند اهمیت روزه داری در بیماران مبتلا به افسردگی روزه داری در بیماران مبتلا به افسردگی و بیماری های خفیف علاوه بر اینکه انجام یک فریضه دینی است، ضمناً به عنوان یک شیوه روان درمانی و تغییر رفتار محسوب شده و سلامت روانی را تقویت می کند.

روزه داری همچنین قدرت اراده و تصمیم گیری و توان اجرایی این بیماران را نیز افزایش می دهد.
روزه داری و صرع: در افراد مبتلا به صرع، کاهش قند خون در حین روزه باعث تشنج می شود، از سوی دیگر روزه دار دچار ضعف شدید بدنی و تکرار تشنج می شود، لذا شخص مجاز به روزه داری نیست.

برخی از مبتلایان نیز به دلیل مصرف روزانه قرص های ضد تشنج کاربامازپین ، پریمیدین و سدیم والپرات جهت سطح مناسب دارویی در خون می بایستی به صورت مجزا و هر هشت ساعت یا حداکثر هر 12 ساعت مصرف شود که در این صورت شخص قادر به روزه گرفتن نیست، مگر اینکه نظر پزشک بر بلااشکال بودن روزه باشد.

از سوی دیگر اکثر بیماران صرع که علامتشان با مصرف یک یا دو بار دارو در روز است با توجه به میل و خواسته و اعتقاد قلبی می توانند روزه بگیرند مگر اینکه کاهش قند خون و گرسنگی مشخصاً باعث ایجاد حمله شود.

روزه داری و ام.اس
در بیماران مبتلا به ام .اس که مشکل خاصی ندارند و عمدتاً مشکل در سیستم اعصاب مرکزی است، هیچ منعی برای روزه داری وجود ندارد؛ با این حال، بهتر است قبل از روزه داری با پزشک معالج خود در این باره مشورت کنند.


تأثیرات روانشناختی روزه داری
برای روزه داری همچنین تأثیرات روانشناختی را نیز برشمرده اند که درمیان فهرستی از این تأثیرات مثبت می توان به آرامش روزه داران، تقویت صبر در آنان، به حداقل رسیدن رویکردهای خصمانه در فرد و کاهش جرم و جنایت اشاره کرد.

این تأثیرات مثبت روانشناسی را می توان به ثبات قند خون در زمان روزه داری نیز نسبت داد.

درنهایت این مسأله عادی است که در هفته اول ماه رمضان احساس خستگی می کنیم، این امر نشان می دهد که بدن برای انطباق خود با شرایط جدید به زمان نیاز دارد.

پرهیز از فعالیت جسمانی شدید در ماه رمضان از جمله توصیه های صورت گرفته توسط پزشکان است که البته نباید در آن چون هر رویکرد دیگری افراط کرد.

افزایش احساس خستگی ممکن است در نتیجه کمبود خواب یا اختلال در الگوهای عادی خواب باشد.
رژیم غذایی مناسب و اصلاح وضعیت خواب و زمان بندی کاری می تواند هر تأثیری را بر عملکرد بدن به حداقل رسانده و حتی حذف کند.

بنابراین به سادگی می توان استدلال کرد که روزه داری نه تنها به عملکرد بدن و شرایط جسمی صدمه نمی زند بلکه به سلامت جسم کمک های شایانی خواهد داشت.
بدون شک حافظه نقش بسیار مهمی در پیشرفت و ترقی انسان ایفا می کند.
افرادی که از حافظه قوی برخوردارند، موفق ترهستند .
روان شناسان عصر حاضر برای تقویت حافظه روش ها و تمرینات مختلفی را ارائه داده اند.
اما کسانی که روزه می گیرند علاوه بر اینکه از برکات معنوی، برخوردار می شوند، حافظه آنان نیز تقویت می شود ؛ زیرا یکی از فواید روزه ، تقویت حافظه است.
 
مرجع : روزنامه اطلاعات
نام شما

آدرس ايميل شما
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود
  • نظرات پس از تأیید مدير حداكثر ظرف 24 ساعت آينده منتشر می‌شود

دیگر از روان شناس فقط برای اختلالات روانی استفاده نمی شود
سندرم پای بی‌قرار احتمال خودکشی را افزایش می‌دهد
«پارکینسون» چه اختلالاتی در بدن ایجاد می کند؟
معجزه ارتباط پدربزرگ و مادربزرگ ها با نوه ها
سلامتي هميشه با دارو بدست نمياد بيشتر اوقات از آرامش خيال آرامش قلب و روح مياد سلامتي با خنده و عشق مياد