روز جهانی مددکاری اجتماعی ۲۰۲۶
شعار امسال روز جهانی مددکاری اجتماعی
اکرم نصیری در ادامه آورده است این عبارت به معنای « اقدام جمعی» یا «همه با هم تلاش کردن» است. معنایی ساده اما بسیار عمیق که یادآور میشود هیچ جامعهای بدون همکاری، همدلی و تلاش مشترک نمیتواند به توسعهٔ پایدار و عدالت اجتماعی دست یابد.
«هارامبه» یا Harambee به معنای «با هم تلاش کردن» و «همبستگی جمعی» است. این مفهوم که ریشه در فرهنگ کنیا دارد، بیانگر همکاری، مشارکت اجتماعی و حرکت در مسیر یک هدف مشترک است. هارامبه در دنیای امروز بهعنوان نمادی از وحدت و تلاش جمعی شناخته میشود؛ بهویژه در زمانی که جوامع با چالشهایی مانند نابرابری، بحرانهای اجتماعی و تغییرات اقلیمی مواجهاند. این رویکرد یادآور میشود که تنها با همدلی و کار گروهی میتوان آیندهای بهتر و عادلانهتر ساخت.
به گزارش میگنا هارامبه در واقع دعوتی جهانی است تا افراد، خانوادهها، محلهها، سازمانها و دولتها نقش خود را در ساختن آیندهای بهتر و انسانیتر بشناسند و در کنار یکدیگر برای تحقق آن گام بردارند. حرفهٔ مددکاری اجتماعی، با محوریت انسان، همواره بر مشارکت جمعی و تقویت تابآوری اجتماعی تمرکز داشته است و انتخاب این شعار برای سال ۲۰۲۶ نشان میدهد که جهان بیش از هر زمان دیگری نیازمند وحدت، همبستگی و نگاه مشترک به آینده است.
هارامبه: دعوتی به اقدام جمعی
مفهوم هارامبه یادآور این حقیقت مهم است که هیچ چالش اجتماعی بدون مشارکت واقعی جامعه حل نخواهد شد. مددکاران اجتماعی در سراسر جهان هر روز با مشکلات پیچیده و در برخی موارد چندلایه مواجه میشوند. مشکلاتی همچون فقر، نابرابری، خشونت، بیخانمانی، مهاجرتهای اجباری، تبعیض، بحرانهای سلامت روان و پیامدهای شدید تغییرات اقلیمی بر زندگی آسیبپذیرترین گروهها. این مشکلات تنها با دستورهای بالا به پایین یا سیاستهای جداافتاده از مردم برطرف نمیشود؛ بلکه نیازمند همکاری انسانها، ایجاد شبکههای حمایتی و همراهی بینبخشی است.
هارامبه به ما یادآوری میکند که هر فرد، هر خانواده و هر سازمان میتواند سهمی در بهبود جامعه داشته باشد. وقتی مردم احساس میکنند بخشی از راهحل هستند و صدای آنان شنیده میشود، انگیزهٔ بیشتری برای مشارکت و کمک به ساختن جامعهای سالمتر پیدا میکنند. فلسفهٔ هارامبه بر ایجاد حس تعلق، همکاری فعال، همدلی و مسئولیتپذیری استوار است.
در مددکاری اجتماعی، اصل مشارکت و همکاری از اصول بنیادین محسوب میشود. مددکاران اجتماعی همواره تلاش میکنند مردم را نه بهعنوان دریافتکنندهٔ خدمات، بلکه بهعنوان عامل تغییر ببینند. وقتی یک خانواده برای حل مشکلات مالی یا تربیتی خود همکاری میکند، وقتی جوانان برای بهتر کردن شرایط محلهٔ خود فعال میشوند، یا زمانی که ساکنان شهر برای حل چالشهای زیستمحیطی با یکدیگر همراه میشوند، روح هارامبه در عمل دیده میشود.
در سطح سیاستگذاری نیز این مفهوم بسیار ارزشمند است. سیاستها هنگامی موفق میشوند که مردم در مراحل طراحی، اجرا و ارزیابی حضور فعال داشته باشند. شفافیت و اعتماد میان مردم و نهادهای دولتی نیز زمانی تقویت میشود که هر دو طرف بدانند یکدیگر را در مسیر اهداف مشترک همراهی میکنند.
چشماندازی برای آیندهای مشترک
شعار امسال روز جهانی مددکاری اجتماعی علاوه بر توجه به گذشته و فرهنگها نگاهی روشن و امیدوارانهای به آینده دارد. آیندهای که در آن همهٔ انسانها، فارغ از اینکه در کدام کشور، فرهنگ یا وضعیت اقتصادی زندگی میکنند، احساس امنیت، کرامت و فرصت رشد داشته باشند. آیندهای که در آن خدمات اجتماعی برای همه در دسترس باشد و هیچکس به دلیل فقر، بیماری یا شرایط محیطی از حقوق و امکانات انسانی محروم نماند.
این چشمانداز زمانی محقق میشود که جامعهٔ جهانی به این باور برسد که سرنوشت انسانها به یکدیگر گره خورده است. بحرانهای بزرگ امروز مانند تغییرات اقلیمی، مهاجرتهای گسترده، نابرابری اقتصادی، فرسودگی منابع طبیعی و فشارهای روانی و اجتماعی، محدود به مرزهای جغرافیایی نیست. هر بحرانی که در بخشی از جهان رخ میدهد، اثرات مستقیم و غیرمستقیمی بر دیگر نقاط جهان خواهد داشت. از همین رو، آیندهٔ مشترک نیازمند مسئولیت مشترک است.
هارامبه پیام میدهد که آیندهای بهتر تنها با همکاری و مشارکت شکل میگیرد. یک مددکار اجتماعی زمانی موفق خواهد بود که در کنار جامعه و برای جامعه کار کند. یک سیاستگذار زمانی میتواند برنامهٔ مؤثری ارائه دهد که نیازهای واقعی مردم را بشناسد و با آنها گفتوگو کند. یک سازمان محلی زمانی میتواند تأثیرگذار باشد که به شبکهٔ گستردهای از مردم و نهادها متصل شود. و یک فرد تنها زمانی میتواند احساس امنیت و رفاه داشته باشد که جامعهٔ او در مسیر همبستگی و عدالت حرکت کند.
در این چشمانداز، نقش آموزش و آگاهیبخشی بسیار مهم است. وقتی مردم با حقوق اجتماعی، روشهای حمایت از یکدیگر و اهمیت سلامت روان آشنا میشوند، جامعهای توانمندتر و آگاهتر شکل میگیرد. رسانهها، مدارس، دانشگاهها و نهادهای فرهنگی میتوانند با ترویج ارزشهای انسانی، گفتمان همبستگی را تقویت کنند.
یکی دیگر از پیامهای مهم این چشمانداز آن است که همبستگی تنها محدود به مواقع بحران نیست. همبستگی باید بخشی از فرهنگ روزمرهٔ جامعه باشد. کمک به سالمندان، حمایت از کودکان، توجه به افراد دارای معلولیت، همراهی با خانوادههای آسیبپذیر، مراقبت از محیطزیست و احترام به حقوق همهٔ گروهها از نشانههای یک جامعهٔ همبسته است. اگر این ارزشها در زندگی روزمره نهادینه شود، جامعه در برابر بحرانها نیز مقاومتر میشود.
همچنین در آیندهٔ مشترک مورد نظر هارامبه، فناوری و نوآوری نقش مهمی خواهند داشت. ابزارهای دیجیتال میتوانند به مددکاران اجتماعی کمک کنند تا خدمات را سریعتر و دقیقتر ارائه دهند، ارتباطات خود را گسترش دهند و آموزشهای لازم را در دسترس مردم قرار دهند. هوش مصنوعی، اگر با نگاهی اخلاقی و انسانی استفاده شود، میتواند به پیشبینی نیازهای اجتماعی، ارائهٔ راهکارهای علمی و حمایت از تصمیمگیریهای پیچیده کمک کند. اما در کنار این فرصتها، توجه به خطرات و جنبههای اخلاقی فناوری نیز ضروری است تا هیچکس از چرخهٔ خدمات و حمایتها حذف نشود.
فلسفهٔ هارامبه همچنین بر اهمیت رابطهٔ متقابل میان فرد و جامعه تأکید دارد. فرد سالم و توانمند، جامعهای بهتر میسازد و جامعهٔ سالم نیز زمینهٔ رشد فردی را فراهم میکند. بنابراین نگاه به آینده باید بر ارادهٔ مشترک و همکاری میان همهٔ بخشهای جامعه استوار باشد. مددکاری اجتماعی میتواند این رابطهٔ متقابل را تقویت کند و پلی میان افراد، نهادها و سیاستها باشد.
در نهایت، سخن پایانی این است که چشمانداز آیندهٔ مشترک با یک پیام ساده اما بسیار مهم شکل میگیرد: هیچکس نباید تنها بماند. هیچ گروهی نباید نادیده گرفته شود. هیچ کودک، زن، مرد یا سالمندی نباید به دلیل شرایط اقتصادی یا اجتماعی از حمایت محروم باشد. اگر جامعهها بتوانند چنین نگاهی را در ساختارهای خود ایجاد کنند، جهان بهسوی عدالت، صلح و پیشرفت واقعی حرکت خواهد کرد.
