خودشیفتگی ستیزه‌جویانه و گرایش به محتوای ضداجتماعی

خودشیفتگی ستیزه‌جویانه یکی از ابعاد خاص و پیچیده خودشیفتگی است که با مجموعه‌ای از ویژگی‌های رفتاری و شخصیتی منحصربه‌فرد همراه است. افرادی که در این بعد از خودشیفتگی نمرات بالایی دارند، غالباً ترکیبی از خودبزرگ‌بینی، نیاز شدید به تحسین و توجه، و رفتارهای سلطه‌جویانه و خصمانه را نشان می‌دهند.
 به گزارش میگنا این افراد تمایل دارند در موقعیت‌های اجتماعی و حرفه‌ای کنترل داشته باشند و اغلب با دیگران رقابت می‌کنند، حتی اگر این رقابت باعث ایجاد تنش و اختلاف شود. تحقیقات نشان می‌دهد که خودشیفتگی ستیزه‌جویانه با خصومت، پرخاشگری و واکنش‌های منفی نسبت به انتقاد همراه است.
این ویژگی‌ها نه‌تنها بر کیفیت روابط بین‌فردی افراد تأثیر می‌گذارند، بلکه بر انتخاب نوع اطلاعات و محتوای رسانه‌ای که مصرف می‌کنند نیز اثر مستقیم دارند. به‌عبارت دیگر، شخصیت و ویژگی‌های روانشناختی این افراد به‌طور طبیعی آنها را به سمت محتوایی سوق می‌دهد که با سبک شخصیتی آنها همخوانی دارد و اغلب شامل موضوعات جنجالی، منفی یا ضداجتماعی است.

عفت حیدری روانشناس اجتماعی و فرهنگ یار تاب آوری ایران در ادامه آورده است افرادی که سطح بالایی از خودشیفتگی ستیزه‌جویانه دارند، به شکل برجسته‌ای به محتوای ضداجتماعی و جنجالی جذب می‌شوند. این محتوا می‌تواند شامل اخبار منفی، حوادث خشونت‌آمیز، نزاع‌های اجتماعی یا رویدادهای تحریک‌کننده باشد. دلیل این گرایش، ترکیبی از ویژگی‌های شخصیتی و نیازهای روانی این افراد است.
آنها به هیجان و تحریک عاطفی شدید نیاز دارند و محتوای ضداجتماعی اغلب سطح بالایی از این تحریک را ارائه می‌دهد. علاوه بر این، مصرف چنین محتوایی می‌تواند احساس تسلط و برتری را در این افراد تقویت کند، زیرا آنها در ذهن خود با مقایسه و قضاوت دیگران، حس کنترل و برتری را تجربه می‌کنند.
بنابراین، انتخاب محتوای رسانه‌ای نه‌تنها یک رفتار تفننی نیست، بلکه بازتابی از ویژگی‌های عمیق شخصیتی و روانی فرد است. این گرایش به سمت اخبار و محتوای منفی می‌تواند باعث تقویت نگرش‌های خصمانه و کاهش ارتباطات مثبت اجتماعی شود، به‌ویژه زمانی که فرد به‌طور مداوم در معرض چنین محتواهایی قرار دارد.

در مقابل تمایل به محتوای منفی، افراد با خودشیفتگی ستیزه‌جویانه علاقه کمتری به داستان‌ها و اخبار مثبت و اجتماعی دارند. این نوع محتوا معمولاً شامل روایت‌هایی است که در آنها رفتارهای کمک‌کننده، همکاری جمعی، همدلی و مهربانی برجسته می‌شوند. تحقیقات نشان می‌دهد این افراد کمتر تحت تأثیر چنین داستان‌هایی قرار می‌گیرند، زیرا این نوع محتوا با نیازهای شخصی و خودمحورانه آنها همخوانی ندارد.
به‌طور خاص، کمبود همدلی و تمرکز بر برتری فردی باعث می‌شود که این افراد ارزش چندانی برای رفتارهای مثبت اجتماعی قائل نباشند و کمتر انگیزه پیدا کنند که در این نوع فعالیت‌ها شرکت کنند یا به آن توجه نشان دهند. از نظر روانشناختی، این گرایش نشان‌دهنده یک نوع فیلتر شناختی است؛ یعنی افراد با خودشیفتگی ستیزه‌جویانه تمایل دارند اطلاعاتی را انتخاب کنند که با باورها و نیازهایشان هماهنگ باشد و محتوای مخالف با دیدگاه آنها را نادیده می‌گیرند یا کم اهمیت می‌دانند.

یکی از ویژگی‌های کلیدی خودشیفتگی ستیزه‌جویانه، سطح پایین همدلی است. این افراد توانایی کمتری در درک احساسات و نیازهای دیگران دارند و کمتر به پیامدهای اجتماعی اعمال خود توجه می‌کنند. کمبود همدلی باعث می‌شود که آنها کمتر به محتوایی توجه کنند که جنبه‌های مثبت انسانی و اجتماعی را نمایش می‌دهد و بیشتر به محتوای تحریک‌کننده و تضادآمیز جذب شوند.

پژوهش‌ها نشان می‌دهند که همدلی پایین به شکل یک مانع برای مشارکت اجتماعی عمل می‌کند و انتخاب رسانه‌ای فرد را به سمت محتوایی سوق می‌دهد که هیجان و تحریک بیشتری ایجاد می‌کند، حتی اگر این محتوا دارای پیام‌های منفی یا آسیب‌رسان باشد. به عبارت دیگر، همدلی پایین و خودشیفتگی ستیزه‌جویانه یک رابطه مستقیم با نوع محتوایی که فرد مصرف می‌کند دارند و این رابطه می‌تواند به تقویت نگرش‌ها و رفتارهای ضداجتماعی کمک کند.

ویژگی دیگر افراد با خودشیفتگی ستیزه‌جویانه، نیاز شدید به تحریک و هیجان است. این افراد به سطح بالاتری از محرک‌های هیجانی نیاز دارند تا احساس رضایت و انگیزه کنند. محتوای جنجالی، تحریک‌آمیز و منفی به‌طور طبیعی پاسخ این نیاز را فراهم می‌کند، زیرا این نوع اخبار و داستان‌ها احساسات شدیدی مانند عصبانیت، هیجان و تعجب را برمی‌انگیزند.
مطالعات نشان می‌دهند که افراد با نیاز بالا به تحریک معمولاً از محتوای آرامش‌بخش و مثبت فاصله می‌گیرند و ترجیح می‌دهند در معرض اطلاعاتی باشند که واکنش‌های قوی و سریع ایجاد کند. این نیاز به تحریک بالا نه‌تنها انتخاب محتوای رسانه‌ای را شکل می‌دهد، بلکه ممکن است رفتارهای اجتماعی و تعاملات روزمره این افراد را نیز تحت تأثیر قرار دهد و آنها را به سمت رقابت و درگیری در روابط اجتماعی سوق دهد.
تمایل به مصرف مداوم محتوای ضداجتماعی می‌تواند پیامدهای منفی قابل توجهی داشته باشد. از یک سو، این گرایش می‌تواند روابط بین‌فردی فرد را تحت تأثیر قرار دهد و موجب کاهش کیفیت تعاملات اجتماعی و افزایش تنش‌های میان فردی شود.
از سوی دیگر، مصرف مستمر اخبار و داستان‌های منفی می‌تواند سلامت روانی فرد را به خطر بیندازد و باعث افزایش اضطراب، افسردگی و احساسات منفی شود. پژوهش‌ها نشان می‌دهند افرادی که به محتوای ضداجتماعی جذب می‌شوند، ممکن است دیدگاه منفی‌تری نسبت به جامعه پیدا کنند و احساس انزوا و بی‌اعتمادی در آنها افزایش یابد. به همین دلیل، انتخاب محتوای رسانه‌ای تنها یک مسئله سرگرمی نیست، بلکه یک عامل مهم در شکل‌دهی نگرش‌ها، رفتارها و سلامت روانی فرد به شمار می‌رود.
برای کاهش تأثیرات منفی خودشیفتگی ستیزه‌جویانه و گرایش به محتوای ضداجتماعی، می‌توان راهکارهای متعددی را در نظر گرفت. آموزش مهارت‌های همدلی و افزایش آگاهی درباره تأثیرات منفی محتوای منفی می‌تواند به تغییر رفتار رسانه‌ای این افراد کمک کند. همچنین، ترویج محتوای مثبت، اجتماعی و کمک‌کننده در رسانه‌ها می‌تواند انتخاب‌های فرد را به سمت اطلاعات سازنده و مفید سوق دهد. ارائه بازخوردهای مثبت و تقویت رفتارهای اجتماعی نیز می‌تواند انگیزه افراد با خودشیفتگی ستیزه‌جویانه را برای توجه به محتوای اجتماعی افزایش دهد.
عضو ارشد خانه تاب آوری در خاتمه تاکید میکند درک بهتر ابعاد شخصیتی مانند خودشیفتگی ستیزه‌جویانه و اثرات آن بر رفتار رسانه‌ای، به متخصصان روانشناسی، رسانه و آموزش کمک می‌کند استراتژی‌های مؤثری برای ارتقاء سلامت روانی و اجتماعی افراد طراحی کنند و از پیامدهای منفی احتمالی پیشگیری کنند.