ميگنا : پایگاه خبری روانشناسی و سلامت 13 آذر 1398 ساعت 11:01 https://www.migna.ir/news/49038/چرایی-رواج-تک-فرزندی-جامعه -------------------------------------------------- عنوان : چرایی رواج تک‌فرزندی در جامعه -------------------------------------------------- دکترای روانشناسی و عضو هیات علمی دانشگاه فرهنگیان چهارمحال‌وبختیاری گفت: بسیاری از والدین به دلیل ترس از طلاق، که امروزه بیشتر به چشم می‌خورد، ترجیح می‌دهند از فرزندآوری زیاد بپرهیزند تا فرزندانشان درگیر تبعات سوء جدایی پدر و مادر نشوند. متن : ميگنا: پروین فرج زاده با اشاره به دلایل رواج تک فرزندی در سال های اخیر، اظهار کرد: دلایل مختلف اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی برای این موضوع می توان نام برد که یکی از این دلایل، تغییر و تحول هویت زنانه در زمینه فرزندآوری و فرزندپروری به دلیل ورود پررنگ زنان به اجتماع و دنیای کار است. وی مسائل معیشتی و اقتصادی را در کنار مسائل اجتماعی از دیگر دلایل برشمرد و گفت: بسیاری از والدین به دلیل ترس از طلاق، که امروزه بیشتر به چشم می خورد، ترجیح می دهند از فرزندآوری زیاد بپرهیزند تا فرزندانشان درگیر تبعات سوء جدایی پدر و مادر نشوند. مزایای تک فرزندی فرج زاده با برشمردن محاسن و مزایای تک فرزندی، تصریح کرد: باید گفت که تک فرزندی مزایایی دارد اما اگر توجه و آگاهی والدین نباشد، از دل همین مزایا و محاسن، معایب و آسیب هایی تولید و متوجه فرزند می شود. این مدرس دانشگاه ادامه داد: معمولاً والدین توان تأمین تمام نیازهای تک فرزندشان را دارند و شرایط تکامل جسمی، معنوی، عاطفی، فرهنگی و اجتماعی کودک تک فرزند مهیا است بنابراین کودک ناامیدی و سرخوردگی را تجربه نمی کند، ضمن اینکه کنترل فرزند و توجه به او، حس امنیت کودک را تقویت می کند. فرج زاده در تشریح دیگر محاسن تک فرزندی تأکید کرد: خانواده فرصت و توان بیشتری برای رسیدگی به تک فرزند خود دارد، دیگر اینکه کودک تک فرزند مرکز توجه و مهرورزی والدین و اطرافیان است بنابراین رقیب محبتی و عاطفی ندارد. معایب و آسیب های تک فرزندی این روانشناس در ادامه به معایب و آسیب های تک فرزندی پرداخت و تصریح کرد: فردی که تک فرزند بوده است، چون در کودکی نیازهایش از سوی پدر و مادر پاسخ آنی گرفته و ناکامی و ناامیدی را تجربه نکرده است، در بزرگسالی در مواجهه با مشکلات شکننده می شود و با کوچک ترین مشکل، سلامت روانی وی به خطر می افتد. فرج زاده افزود: این فرد معمولاً کسی را ندارد که مشکلاتش را با او در میان بگذارد و احساساتش را به صورت طبیعی و به هنگام بروز دهد، چنین فردی در هنگام مواجه شدن با مشکل عاطفی، چون نمی تواند عکس العمل مناسبی بروز دهد و حامی مناسبی برای بیان مشکلات نمی یابد، به مراتب از تبعات روانی بیشتری رنج می برد و منزوی و درون گرا می شود. وی یکی دیگر از معایب تک فرزندی را شخصیت اضطرابی کودک و تبعات سوء آن در بزرگسالی دانست و ادامه داد: وابستگی شدید کودک تک فرزند به والدین و برخورداری از توجه و حمایت و مراقبت بیش از اندازه آنان، سبب اضطراب دائمی کودک می شود. فرج زاده بیان کرد: حساسیت والدین و حمایت و مراقبت آنان بر روی تک فرزند، این کودک را به سمت رفتار و گفتار نامطلوب سوق می دهد و او را خودخواه و اصطلاحاً لوس بار می آورد که این امر منجر به آسیب پذیری او در بزرگسالی می شود، ضمن اینکه وابستگی بیش از حد به والدین در او نهادینه و مانع از پرورش استقلال و عدم وابستگی به دیگران در مواجهه با مشکلات در آینده خواهد شد. وی افزود: عدم توانایی کودک و نوجوان در استقلال، سبب ناکامی او در ارتباط با همسن و سالان و ارتباط مطلوب با آنان می شود. فرج زاده با نام بردن از خودخواهی به عنوان یکی دیگر از تبعات سوء تک فرزندی، تصریح کرد: تک فرزند چون در کودکی فرصت رقابت با خواهر و برادر یا دوستان را نیافته و مبارزه و شکست را تجربه نکرده است، در آینده دیدن ناپختگی های رفتاری از جمله خودخواهی و خودرأی بودن از وی ، دور از انتظار نیست چرا که فراهم شدن تمام نیازهای او بدون وجود رقیب، فرصت رشد عاطفی و اجتماعی را از او سلب کرده است. گرفتن فرصت کودکی کردن از فرزند وی تأکید کرد: چون پدر و مادر با حالت تسلیم گونه و بدون مخالفت نیازهای تک فرزندشان را برآورده می کنند و در عین حال انتظار رفتارهای عاقلانه و بالغانه از او دارند، فرصت کودکی کردن را از فرزند می گیرند که این موضوع تبعات عاطفی سوء بر فرد دارد و تاب و تحمل مشکلات را در او کاهش می دهد. فرج زاده با بیان اینکه انسان ها در ارتباطات اجتماعی مهارت های ارتباطی را فرا می گیرند، اضافه کرد: لازمه کسب این مهارت ها، ارتباطات سالم در کودکی با همسن و سالان است حال آنکه کودک تک فرزند از این فرصت بی نصیب است و نمی تواند احساسات خود را به جا و به موقع تنظیم کند، چنین فردی در بزرگسالی ممکن است در کنترل عواطف و احساسات ناتوان باشد و نمی تواند ارتباط و تعامل سازنده و صحیح و مدیریت شده با دیگران برقرار کند. این مدرس دانشگاه لازمه بلوغ فکری و روانی را داشتن تجربه های واقعی دانست و تصریح کرد: اگر کودک همواره با افراد بالغ در ارتباط باشد و نتواند تجربه های واقعی شکست و طردشدن و قهر و آشتی و ... را در خلال ارتباط با همسن و سالان تجربه کند، دربزرگسالی از بلوغ روانی و اجتماعی لازم برخوردار نخواهد بود و این امر آسیب زا است. عدم پذیرش مسئولیت های اجتماعی از سوی تک فرزند در آینده فرج زاده در ادامه گفت: حمایت های افراطی والدین از تک فرزند و درگیر نکردن او با مسئولیت، سبب عدم پذیرش مسئولیت های اجتماعی از سوی تک فرزند در آینده می شود و چنین فردی چون انتقاد، مخالفت، ملامت و تنبیه پدر و مادر را تجربه نکرده است، زیر بار عواقب کارهای خود نمی رود و مسئولیت عملش را نمی پذیرد، بلکه با خودخواهی و عدم مسئولیت پذیری گناه را به گردن دیگران می اندازد، چرا که والدین از ترس رنجیده خاطر شدن تک فرزندشان، اشتباهاتش را به او گوشزد و او را بازخواست نکرده اند. وی در پاسخ به این پرسش که آیا می توان این معایب و آسیب ها را به تمام تک فرزندها تعمیم داد، تصریح کرد: این آسیب ها متوجه تک فرزندان در تمام خانواده ها است اما اگر والدین با آگاهی و هوشیاری موارد لازم را در تربیت فرزندشان مدنظر داشته باشند، تا حدود زیادی می توان این آسیب ها را تقلیل داد، چه بسا تک فرزندهایی که به مدد تربیت و توجه صحیح، به مراتب انسان های موفق تری در آینده می شوند و از اعتماد به نفس بالایی برخوردارند. عضو هیات علمی دانشگاه فرهنگیان تأکید کرد: بسیاری از خانواده ها از روی اضطرار از جمله عدم توانایی در باروری مجدد و ... نمی توانند بیش از یک فرزند داشته باشند، این افراد با دقت و آگاهی از آسیب ها و خطرات احتمالی که متوجه فرزندشان است، به تربیت آگاهانه و هوشمندانه فرزندشان توجه داشته باشند که در این خصوص، ارتباط اصولی و مناسب با فرزند، راه دادن او در جمع همسن و سالان در مهدهای کودک یا جمع کودکان خویشاوندان و آشنایان و ... می تواند در دستور کار قرار بگیرد.