ميگنا : پایگاه خبری روانشناسی و سلامت 30 مهر 1398 ساعت 10:15 https://www.migna.ir/news/48627/تحلیل-وضعیت-سلامت-روان-ایرانیان-نیاز-جامعه-۵۱۲-هزار-روانشناس -------------------------------------------------- عنوان : تحلیل وضعیت سلامت روان ایرانیان/ نیاز جامعه به ۵۱۲ هزار روانشناس -------------------------------------------------- رئیس انجمن روانشناسی تربیتی ایران، بی‌توجهی وزارت بهداشت نسبت به پیمایش دقیق وضعیت سلامت روان جامعه را یکی از ضعف‌های کاری این وزارتخانه عنوان کرد و گفت: سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کشور آمادگی خود را به وزارت بهداشت اعلام می‌کند تا برای تحقق این مسئله در صورت پیش‌بینی بودجه لازم، این خلاء آماری و مطالعاتی را برطرف کند متن : ميگنا: دكتر فریبرز درتاج به مسائلی همچون وضعیت روان جامعه ایران، کمبود نیروهای متخصصحوزه روان نسبت به استاندارد جهانی، عوامل موثر دربروز پدیده روانشناسان زرد،تاثیر مسائل روانی در بروزاعتیاد و نبود پیمایش دقیق برای بررسی وضعیت سلامت روان مردم و دیگر چالش های حوزه سلامت روان اشاره کرد. معاون پژوهشی سازمان نظام روان شناسی و مشاوره کشور در ابتدای این گفت وگو ضمن تحلیل وضعیت روان جامعه ایرانی، اضطراب را مهمترین چالش امروزسلامت روان مردم این کشور دانست و بیان کرد:برای فهم علت اضطراب در جامعه،نیاز به کار مطالعاتی عمیق و علمی نیست؛ وضعیت اقتصادی و تورم و گرانی و تغییرقیمت کالاها و خدمات مورد نیاز مردم همگی علت این موضوعهستند. اگر با رویکرد علمی نیز گریزی به این مسئله داشته باشیممی بینیم کهدرگیریمردم در فضای رسانه های نوین ارتباطی عاملفزاینده اضطراب است، زیرا رسانه های نوین ارتباطیکه اطلاعات کذب زیادیدرون خود پرورش می دهندبهمعضلروانی جامعه دامن می زنند. به گفته درتاج، رسانه های نوین اطلاعاتی و ارتباطی ومیزان مصرف مردماز آنها، دگرگونی های عمیقی در ابعاد مادی و غیر مادی زندگی ایجاد و تنظیم روانی مردمرا دستخوش تغییر کردهاست. استفاده ازرسانه هایی همچوناینترنت و شبکه های اجتماعی-مجازی افراد را دائماً با محرک های جدید و انواع مختلفی از رفتارها آشنا می کند، این درحالیست کهاستفاده بیش از حد ازرسانه های این چنینی، به زندگی خانوادگی و اجتماعی افراد آسیب وارد کردهو به قیمت صرف نظر کردن از تعاملات گرم و صمیمی با اعضای خانواده، زندگی اجتماعی، تفریح و سرگرمی و دیگر فعالیت های اجتماعی در فضای واقعی تمام می شود. بنابر اظهارات رئیس انجمن روانشناسی تربیتی ایران، دیتاهای پژوهشی در این زمینه نشان می دهد کهفناوری های نوین ارتباطی، نگرش نوجوانان را نسبت به خود، دیگران و جهان تغییر داده وهویت آنهارا دست خوش تغییر کرده است. عضو شورای مرکزی سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کشور ادامه داد: البتهتحلیل وضعیت روانی جامعه نیازمند دیتاهایی است کهازدرونآمایشی ملیاستخراج شده باشد.بیماری های روانی و مخاطره آمیزسلامت روان در جامعه ایرانیمشخصو راه درمان آننیز مکشوف است، اما هنوزآمار دقیقی از تعداد افرادی کهبا این مسئلهدرگیرهستند وجود ندارد. البته سوالی که مطرح می شود آن است که آیابا وجودهزینه های زیاد حوزه سلامتهمه مردم قادر به پیگیری درمان خود هستند؟. بی توجهی نسبت به پیمایش دقیق برای بررسی وضعیت سلامت روان مردم؛ضعف های کاری وزارت بهداشت درتاج یکی از ضعف های کاری وزارت بهداشت را بی توجهی نسبت به پیمایش دقیق برای بررسی وضعیت سلامت روان مردم عنوان کردو گفت:سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کشور آمادگی خود را برای تحقق این مهم به وزارت بهداشت اعلام می کند تادر صورت پیش بینیبودجه لازم،این خلاءآماری و مطالعاتی را برطرف کند. بنابر اظهارات این روانشناس، سلامت روان ابعاد گسترده ای دارد و رفع برخی از مصادیق آن همچون خشونت متبلور در جامعه، به هم ریختگی های روحی و روانی متظاهر،استرس، افسردگی و اضطرابنیاز بههمت و همیاری همه دستگاه های مسئول ومردم دارد.در این صورت است کهمی توانگفتدر زمینهسلامت روان، کلام را به عمل تبدیل کرده ایم. وی ادامه داد: در حال حاضر برای افزایش سلامت روان جامعه گام اول یعنیآگاهی به مسئله رابرداشته ایمو حساسیت لازم در این زمینه نیز ایجاد شده است، امادر ادامه مسیر نیازمند آمار دقیق و حمایت دولت برای عینیت یافتن نمودهای عملی و اجرایی شده گام های بعدی یعنی درمان هستیم. توجهویژه بهتخصیص یارانه های دولتی برای درمان مشکلات روان وبیمه کردن خدمات روان درمانی درتاج معتقد است که به لحاظ سیاست گذاری و برنامه ای در زمینه سلامت روان با کمبودهای خاصی مواجه نیستیم، زیرا در جهان امروز بیماری های روانی شناخته شده و راه های درمان آن نیز روشن است، اما در اجرای برنامه ها نیازمند حذف برخی موازی کاری ها و همراهی بیشتر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی هستیم. مهم ترین چالش امروز حوزه سلامت روانتوجهویژه بهتخصیص یارانه های دولتی در بحث درمان مشکلات روان و تحت پوشش بیمه قرار دادن خدمات مشاوره ای و روان درمانیاست که برای تحقق این مسائلنیاز به اهتمام بیشتری از سوی دولت است. وی ادامه داد: البته فارغ از توجهنهادها و دستگاه های مسئول، همراهیمردم نیز به موضوع سلامت روانبسیار با ارزشو حتی مهم تر از همراهی دستگاه ها است.اگر در زمینه سلامت روان همه هماهنگی ها و همراهی ها میاندستگاه ها وجود داشته باشد،مردمچقدر به مشاوره و روانشناسی و ضرورت مراجعه به روانشناس و مشاور توجه دارند؟ و چقدر همراهی می کنند؟. معاون پژوهشی سازمان نظام روان شناسی و مشاوره کشور ادامه داد: خوشبختانه با تلاش هایی که سازمان نظام روانشناسی برای برگزاری همایش ها، کارگاه های آموزشی ودوره های آموزشیداشته می توانادعا کرد که توجه ویژه به موضوع اهمیت سلامت روان افراد در حال تبدیل شدن به یک گفتمان استو در برنامه های اجرایی و عملیاتی دولت نیز قرار گرفته است،به طوری که تمامی دستگاه های اجرایی در برنامه های آموزشیموضوع سلامت روان و ارتقاء، آن را در دستور کار خود قرار داده اند و کارکنان این دستگاه ها پس از شرکت در این دوره ها،از طریق آزمون مورد ارزیابی قرار می گیرند و پس از آنگواهی آموزشی برای آنها صادر می شود. این موضوع در ارتقاءجایگاه اداریو ارتقاءرتبه شغلی آنهادر دراز مدت بسیار مؤثر است. بیماری های روانشناختی بیشتر در چه مشاغلی احساس می شود؟ رئیس انجمن روانشناسی تربیتی ایران در ادامه در پاسخ به این سوال کهبیماری های روانشناختی بیشتر در چه شغلی احساس می شود؟ اظهار کرد: به طور کلی اگراسترس و فشار شغلیبر کارکنانهر سازمان یا دستگاه اجراییوجود داشته باشد سلامت روانکل مجموعهبه خطر خواهد افتاد،البته باید به این موضوع نیزتوجه داشت کهاین کارمندان تا چه میزانمسئولیت پذیر هستند؟زیرا افرادی که در معنای عام بیخیال هستند و وظیفه اداری خود را سرسری می گیرند را باید از این موضوع جدا بررسی کرد؛ هرچند مسئولیت گریزی نیز مسئله ایروانی است، اما با این حال کارکنان با مشاغل حساس در دستگاه های اجرایی مانند حوزه های نظارتی، حراستی، انتظامی و کارکنانی مانند کارکنان کمیته امداد امام خمینی (ره)، سازمان بهزیستی و جمعیت هلال احمر که با مسائل و مشکلات جامعه و مردم بیشتر سر و کار دارندنسبت به سایر مشاغلبیشتر در معرض خطر هستند. وی ادامه داد: حتی در برخی مواردرفتار بعضی ازاساتید(که ناشی از مجهز نبودن آنها در رعایت حداقل رفتارهای روانشناختانه است و در این موارد شورایجذب دانشگاه ها باید پاسخگو باشند)با دانشجویان می تواند آنها را در فشار عصبی قرار داده و سلامت روان آنها را تحریک کند. این عضو شورای مرکزی سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کشور با اشاره بهاینکهبخش عظیمی از جمعیت کشورکارمند دولت نیستند، امادولت در برابر سلامت روان آنها وظایفی برعهده دارد، تاکید کرد:براساسکنوانسیون های بین المللی وقانون اساسی(در چند اصل) تأمین سلامت مردم یکی از وظایف حاکمیت محسوب می شود،به طوری که برابراصل ۲۹ قانون اساسی، تامین دسترسی عادلانه به خدمات سلامت از جمله وظایف دولت بر شمرده شده است. نیاز جامعه ایرانی به ۵۱۲ هزار روانشناس و مشاور درتاجدر ادامه نسبت بهکمبود نیروهای متخصصحوزه روان نسبت به استاندارد جهانی ابراز نگرانی کرد و افزود: بر اساس استانداردهای جهانی، به ازای هر ۵۰ خانوار باید یک روانشناس در کشور خدمات روانشناسی ارائه کند.طبق تخمین مرکز آمار ایران در حاضر جمعیت ایراناز مرز ۸۳ میلیون نفر با حدود ۲۵.۶۰۰ خانوار گذشته است و این یعنیبه۵۱۲ هزار روانشناس و مشاور نیاز داریم، این درحالیست کههم اکنون۶۰۰۰ روانشناس و مشاور در کشور پروانه فعالیت دارند و این فاصله بسیارزیاد است. هر چند حدود ۳۰ هزار نفر نیز در نوبت دریافت پروانه فعالیت هستند. نیاز حداقل ۱۰ درصد جمعیت هر کشور به خدمات روانشناسی و سلامت روان به گفته وی، بر اساس آمارهای داخلی و بین المللی حداقل ۱۰ درصد جمعیت هر کشور نیاز به خدمات روانشناسی و سلامت روان دارند. کمبود ۲۲۰ هزار روانشناس و مشاور در مدارس بنابر اظهارات این عضو شورای مرکزی سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کشور،بر اساس استانداردهای جهانی نیز بایدهر مدرسهاز وجود یک مشاور و یک روان شناسبهره مند باشد. طبق آمارهای موجود۱۲۰ هزار مدرسه در کشور وجود دارد و اینیعنی ۲۴۰ هزار نفر روان شناس باید در حیطه کودکان و نوجوانان فعالیت کنند، این درحالیست کهدر حال حاضر حدود ۲۰ هزار نفر در این زمینه به فعالیت مشغول اندکه صلاحیت های علمی و تخصصی برخی از آنها نیز محل تشکیک و نیازمند بررسی است. درتاجبا اشاره به اینکه نیروی انسانی، به ویژهجمعیت جوان به عنوان یکی از جلوه های قدرت و توانمندی در هر کشور محسوب می شوند، تاکید کرد:جوانان در راهبرد رشد و توسعه و در چشم انداز هر جامعهعاملی تعیین کننده و جزو سرمایه های ملی محسوبمی شوند که بایددر حفظ سلامتی و نحوه تعلیم و تربیت آنهاتلاش های لازم صورت گیرد. به گفته این روانشناس، میل به استقلال طلبی و آزادی از ویژگی های بارز دوران نوجوانی و جوانی محسوب می شود،به طوریکه تغییر و تحول جسمی و روانی و شخصیتی در این دوران، خواسته های جدیدی را در آنها مطرح می کندکه در این بین از یک سو میل به تبعیت از ارزش های نوجوانی، پذیرفته شدن و جذب در گروه های همسالان، فشارهای گروهی و میل به ابراز وجود واز طرف دیگر فقدان امکانات، روابط عاطفی نامناسب و عدم توجه به خواسته ها و نظرات جوانان، بی تجربگی و عدم شناخت کافی آنهارا در یک بحران فکری و آشفتگی روانی قرار می دهد و عوارضی را برای آنها ایجاد خواهد کرد. رئیس انجمن روانشناسی تربیتی ایران با اشاره به اینکهخانواده، مدرسه و گروه همسالانسهم مهمیدر اساسِ تشکیل جامعه و شکل گیری نوع روابط انسانی دارند، ادامه داد:هر چه قدر فضای آموزشی جامعه، خانواده ومدارساز الگوهای تربیتی و آموزشی صحیح تبعیت کنند؛ به طوریکه دبیرِ دبیرستان حداقل استانداردهای یک رفتار روانشناسانه را در تعاملبا دانش آموزان بداند و آنها را عیناً به منصه ظهور برساند. والدین نیز در برقراری روابط صمیمی و عاطفی با فرزندان خودتوجه بیشتری داشتهباشند؛ یعنیکیفیت رابطه و اعتمادفرزندان به والدین بالاتر باشد تاهم در رشد و تعالی ایشان نقش کاملاً مفید و مؤثری خواهد داشت و هم در نیل به جلوگیری و پیشگیری از به مخاطره افتادن سلامت روان آنها موفقیت چشمگیری را به تبع خواهد داشت. تبعات خرابکاری و آسیب دانش آموزان به اموال مدرسه وی ادامه داد: به عنوان مثالمشاهده اعمالی نظیر آسیب رساندن به اموال مدرسه توسط برخی دانش آموزان، مبیّن این واقعیت است که سلامت روان آنها نیاز به تنظیم دارد. این رفتارها از یک سو می تواند سبب فرسوده شدنساختمان ها واز بین رفتن وسایل و امکانات آموزشی برای مدرسه شودو از سوی دیگر موجبپایین آمدن کیفیت تدریس، ایجاد اختلال در یادگیری و عدم انگیزه در دانش آموزان شودکه بالطبعهزینه گزافی را بر سیستم آموزشی کشور وارد کرده و به جای اینکه در راستای توسعه مدرسه اقدام شودبایددر راستای تعمیرات مدرسه هزینه کرد. درتاج خرابکاریبین دانش آموزان را به عنوانمشکل حادِ تربیتی دانست و تصریح کرد:این مشکلات تربیتی نه تنها سلامت و امنیت حاکم بر مدرسه را به مخاطره می اندازد، بلکه هزینه های مالی هنگفتی را به آموزش و پرورش تحمیل می کند. پر واضح است که پرورش نیروهای سالم فکری و کارآمد از کار ویژه .اساسی نظام آموزش و پرورش هر کشوری است که می تواند جامعه را به سوی ترقی و پیشرفت رهنمون کندو این امر تنها از طریق جوانان بالنده و پویا امکان پذیر خواهد بود. عوامل موثر دربروز پدیده روانشناسان زرد معاون پژوهشی سازمان نظام روان شناسی و مشاوره کشور در ادامه گفت وگوی خود با ایسنا ضمن انتقاد نسبت بهروانشناسان زردی که در فضاهای مجازی به ارائه خدمات روانشناسی و مشاوره می پردازند، علت بروز این پدیدهرا ناشی ازضعف در اجرای قوانین مشخص مدیریت خدمات سلامت روان و نظام کنترل و جمع آوری داده ها و عدم اجرای سیاست های موجود دانست و خاطرنشان کرد:مردم باید بدانند که دریافت هر نوع مشاور روانشناختی نیازمند مواجهه حضوری با روانشناس است، چرا که اغلب مداخلات روانشناسی نیازمند رؤیت بیمار و کشف حالات درونی مراجع است و به هیچ عنوان نمی توان از طریق فضای مجازی و تلفن به این مهم دست یافت. همچنین باتوجه به سوء استفاده های زیادی که در این حیطه شده است،مردم بایدبه این درجه از آگاهی رسیدهباشند که از کسانیخدمات روانشناسی دریافت کنندکه مجوز آنهادر معرض دیدو مکان آنهامشخص باشد. وی افزود: در کشورهای اروپایی باپدیده فعالیت روانشناسان زردبه شدت برخورد می شود و به واسطه جریمه های سنگین کمتر کسی جرات ورود به این مقوله را دارد. تاثیر مسائل روانی در بروزاعتیاد معاون پژوهشی سازمان نظام روان شناسی و مشاوره کشور در ادامه با بیان اینکه معضل اعتیادبا سلامت روان در ارتباط است ومی تواند معلول کیفیت پایین سلامت روان باشد، گفت:برای گرایش به مواد مخدر باید علاوه بر مشکلات روانی و شخصیتی، شرایط اجتماعی دخیل مانندسهل الوصل بودن و قابلیت دسترسی افراد به مواد مخدر،چگونگی برخورد فرهنگی، قانونی، پیشگیری، آموزشی و درمانی جامعه نسبت به مسأله مواد مخدر،عدم آگاهی والدین از چگونگی برخورد با فرزندان در دوران بلوغ و رفتارهای نامطلوب، سختگیرانه و خصمانه و واکنش های احساسی و منفعل در مقابل شنیدن خبر اعتیاد فرزندان،مصرف مواد به وسیله والدین،فقدان پدر یا حضور منفعل وی در خانواده و احساس تنهایی فرزندان،شیوع مصرف مواد مخدر در بین همسالان و ترس از طرد شدن از گروه همسالان،فقدان مهارتهای زندگی، باورهای غلط در سودمندو بی خطر بودن این مواد را مد نظر داشت. وی ادامه داد: در همین راستاانجمن روانشناسی تربیتی ایران با ارائه کارگاه های آموزشی سعی در آگاه سازی والدین داشته است که البتهبا استقبال خوبی هم مواجه بوده است. قطعاً همکاری های چند جانبه بین وزارت کشور به عنوان مسئول پایش آسیب های اجتماعی، سازمان بهزیستی، پلیس و دستگاه انتظامی، قوه قضائیه، سازمان زندانها و سایر مراکز مسئول با سازمان نظام روانشناسی می تواند منجر به برداشتن گام های مثبتی در جهت جلوگیری از شیوع این پدیده شوم شود.