ميگنا : پایگاه خبری روانشناسی و سلامت 22 شهريور 1400 ساعت 8:29 https://www.migna.ir/news/54974/مقایسه-میزان-خستگی-زنان-شاغل-غیر-وظایف-فرزندپروری -------------------------------------------------- عنوان : مقایسه میزان خستگی زنان شاغل و غیر شاغل از وظایف فرزندپروری -------------------------------------------------- دانشیار پژوهشکده زنان دانشگاه الزهرا با انجام یک مطالعه میزان فرسودگی والدینی و تفاوت نگرش به نقش‌های جنسیتی را در زنان شاغل و غیر شاغل شهر تهران مورد بررسی قرار داد. متن : با توجه به تحولات روبه رشد اجتماعی در حوزه ورود زنان به عرصه کسب تحصیلات عالی و جایگاه های ویژه شغلی و همتا با مردان در جامعه، حضور کمتر آن ها در خانه و رسیدگی به مسئولیت های خانه و فرزندپروری، این سوال مطرح می شود که نگرش های زنان شاغل نسبت به ایفای مسئولیت های فرزندپروری و پیامدهای ناشی از مراقبت فرزندان چگونه است و چه تفاوتی با مادران غیر شاغل دارد؟ بر همین اساس سیدفاطمه موسوی؛ دانشیار گروه روان شناسی پژوهشکده زنان دانشگاه الزهرا، با انجام یک مطالعه به بررسی تفاوت میان زنان شاغل و زنان غیر شاغل در نگرش به نقش های جنسیتی و فرسودگی والدینی پرداخته است. نگرش به نقش های جنسیتی یک مفهوم چند بعدی به معنای باورهای مرتبط با نقش های مناسب برای زنان و مردان است. تعریف و توضیح نقش های جنسیتی در خانه و اجتماع، بسته به فرهنگ حاکم، عوامل فردی مانند افزایش تحصیلات زنان، ورود آن ها به بازار کار و کسب درآمد متفاوت است. زنان تحصیل کرده به ویژه زنان شاغل، پس از ازدواج نگرش برابری جویانه تری به توزیع منصفانه نقش های خانه داری و فرزندپروری دارند. فرسودگی والدینی؛ حالتی از خستگی روانی، ذهنی و هیجانی در والدین است که باعث تغییر نگرش مثبت والدین به فرزندپروری می شود. این خستگی در چهار بُعد شامل خستگی از نقش والدینی، فاصله هیجانی گرفتن از فرزندان، از دست دادن کارایی عملکرد والدینی و تقابل با نقش والدینی خود را نشان می دهد. والدین فرسوده تجربیاتی از خستگی، فشار روانی، اضطراب و افسردگی دارند. این والدین از مواجهه روزانه با فرزندانشان خسته می شوند و از نقش والدینی خود بیزارند. احساس تهی شدن و خودتقصیری دارند، کمتر درگیر برقراری رابطه فعال با فرزندانشان شده و از مدیریت کارآمد مسائل فرزندانشان عاجزند. برای انجام این مطالعه در پاییز ۱۳۹۷، دو گروه از مادران شاغل و غیرشاغل (۷۶ مادر شاغل و ۱۱۹ مادر غیرشاغل) شهر تهران با مراجعه به مراکز عمومی شهر مانند پارک ها، باشگاه های ورزشی، فرهنگسراها، سراهای محله و منازل در نقاط پنج گانه شهر تهران (شمال، جنوب، مرکز، شرق و غرب) بررسی شدند. برای این بررسی، از دو پرسش نامه سنجش فرسودگی والدینی مقیاس نگرش به نقش های جنسیتی، استفاده شد و داده های به دست آمده با استفاده از روش های آماری مورد تحلیل قرار گرفت. بررسی های این مطالعه نشان داد که مادران غیر شاغل نمرات فرسودگی والدینی بالاتری نسبت به مادران شاغل دارند. همچنین خستگی بیشتری از نقش والدینی خود گزارش کردند. با این وجود بررسی معناداری این تفاوت ها نشان داد که دو گروه مادران شاغل و غیرشاغل در نمرات فرسودگی کلی و ابعاد آن شامل خستگی از نقش والدین در تقابل با خود والدینی احساس بیزاری از نقش والدینی و فاصله عاطفی گرفتن از نقش والدینی تفاوت معناداری با یکدیگر ندارند.این یافته ها نشان می دهد که تاثیر شغل بر فرسودگی والدینی کم است. همچنین اطلاعات به دست آمده نشان داد که هر دو گروه مادران شاغل و غیرشاغل، در نگرش به نقش های سنتی، تفاوت چندانی با یکدیگر ندارند. مادران غیر شاغل نگرش نیرومندتری به نقش های ویژه جنسیتی داشتند. در برابر مادران شاغل نسبت به مادران غیر شاغل، به نگرش های برابری خواهانه در ایفای نقش های جنسیتی اعتقاد بیشتری داشتند. ارزیابی معناداری این تفاوت ها نشان داد که دو گروه مادران شاغل و غیرشاغل در نگرش به نقش های جنسیتی ویژه و نقش های دوگانه جنسیتی تفاوت معناداری با یکدیگر دارند. همچنین مشخص شد مادران شاغل و غیرشاغل از نظر ساعاتی که با فرزندان خود در منزل سپری می کنند، با یکدیگر تفاوت معناداری دارند. مقایسه میانگین ساعات سپری شده توسط هر دو گروه از مادران با فرزندانشان در منزل، حاکی از این است که مادران غیر شاغل ساعات بیشتری را با فرزندانشان سپری می کنند که با توجه به میزان فرسودگی والدینی بالا در این گروه، این موضوع قابل بحث است. مقایسه این دو گروه از مادران نشان داد سن مادران و فرزندان در این دو گروه تفاوت معنی داری با یکدیگر ندارد؛ ولی از نظر سطح تحصیلات، مادران شاغل و غیرشاغل تفاوت معناداری با یکدیگر دارند و مادران شاغل میانگین سطح تحصیلی بالاتری نسبت به مادران غیر شاغل دارند. نتایج این پژوهش اگرچه نشان داد زنان شاغل و غیرشاغل در تجربه فرسودگی والدینی تفاوت آماری معناداری با یکدیگر ندارند؛ اما نگاهی به میانگین نمرات فرسودگی در هر دو گروه نشان می دهد که زنان غیرشاغل علائم فرسودگی والدینی بیشتری نسبت به زنان شاغل گزارش کرده اند. به گفته پژوهشگر این تحقیق؛ زنان شاغل به دلیل اتخاذ نگرش های دوگانه جنسیتی، صرف بخشی از روز خود به اشتغال و مشارکت طلبیدن همسران خود در وظایف فرزند پروری، فشار ناشی از مسئولیت های فرزندان را بین خود توزیع می کنند؛ موضوعی که در زنان غیر شاغل چالش انگیز بوده و تبیینی موجه برای تسهیم و تقسیم مسئولیت های فرزندان با همسران ندارد. تجربه خستگی بیشتر از وظایف فرزندپروری در زنان غیر شاغل، با توجه به تعداد ساعات سپری شده مادران با فرزندان نیز قابل تبیین است. هرچه ساعات بیشتری از روز با فرزندان سپری می شود، احتمال تجربه خستگی بیشتر، افزایش می یابد. اگرچه کیفیت گذران ساعت سپری شده با فرزندان مادران شاغل و غیرشاغل موضوعی در خور توجه و نیازمند مطالعات بیشتر است. در این مطالعه پیشنهاداتی برای کاهش فرسودگی والدینی ارائه شده است: - توجه به نوع شغل و زمان اشتغال مادران؛ - نگرش به مسئولیت های فرزندپروری و جایگزینی مراقبت کننده در ساعات غیبت از خانه؛ -به مشارکت طلبیدن همسران برای مادران شاغل برنامه ریزی برای گذران صحیح و موثر اوقات فراغت با فرزندان در مادران غیر شاغل و تبیین و تقویت نقش مادری در آن ها و .... یافته های این مطالعه زمستان سال ۱۳۹۹ به صورت مقاله علمی با عنوان مقایسه تجربه فرسودگی والدینی و نگرش به نقش های جنسیتی در مادران شاغل و غیرشاغل ساکن شهر تهران در نشریه مطالعات اجتماعی روانشناختی زنان منتشر شده است.