ميگنا : پایگاه خبری روانشناسی و سلامت 5 مهر 1400 ساعت 20:40 https://www.migna.ir/news/55244/روانشناسی-کووید-19-چگونگی-تاب-آوری-بحرانهای-جهانی -------------------------------------------------- باشگاه تاب آوری عنوان : روانشناسی کووید 19، چگونگی تاب آوری در بحرانهای جهانی ریحانه جباری -------------------------------------------------- کتاب «روان‌شناسی کووید19 (ایجاد تاب‌آوری برای همه‌گیری‌های آینده)» اثر جوئل ووس، روانکاور و فیلسوف، با ترجمه‌ ریحانه جباری در نشر حکمت کلمه منتشر شد. متن : چگونه تاب بیاوریم؟ زندگی جریان دارد. با همه فراز و نشیب آن. حس می کنیم همه چیز تحت کنترل است. اصلاً شاید به تحت کنترل بودن یا نبودن امور فکر هم نکنیم! احتمالاً بدیهی است که زندگی مان بر پایه یک سری امور قطعی بنا شده و می گذرد. مثلاً شغلی داریم و هرروز به آن می پردازیم. اینکه کارمان را دوست داریم یا نه، موضوع دیگری است. یا مثلاً تفریحمان قرارهای آخر هفته با خانواده یا دوستان است. شاید گاهی کار یا مشکلی پیش بیاید اما خیالمان راحت است که قرارها پابرجاست و این هفته نشد، هفته بعد! ناگهان خبری می پیچد: ویروسی آمده بسیار مسری و خطرناک!! و این آغاز ماجراست... دیگر هیچ چیز قطعی بنظر نمی رسد. قطعیتی که سراغ داشتیم زیر سؤال رفته و به خطر افتاده. کم کم تمام امور قطعی دستخوش تغییراتی می شوند. ممکن است کارمان را از دست بدهیم یا تغییرات عمده ای در آن ایجاد شود. دلتنگ عزیزانمان هستیم اما قرارهای هفتگی تعطیل شده! گیج و سردرگم شده ایم در مواجهه با شرایط جدیدی که همان هم باز قطعی نیست و هر روز ممکن است دگرگون شود. در برابر این حجم از عدم قطعیت که به ناگهان دچارش شده ایم، چه واکنش هایی ممکن است نشان دهیم؟ کمی بیندیشیم که چگونه با عدم قطعیت ها مواجه می شویم و آنها را درک می کنیم؟ در ابتدا ممکن است همچنان وانمود کنیم همه چیز تحت کنترل است! هرگونه خطر را انکار کرده و سعی کنیم به سبک زندگی همیشگی خود ادامه دهیم. از طرفی نیز ممکن است خود را غرق در خطر تصور کرده، وحشت زده، دچار مراقبت افراطی وسواسی از خود شویم و برای خرید و انبارکردن مایحتاج زندگی، به فروشگاه ها هجوم ببریم. حالا دیگر همه گیری فقط ویروسی نیست. یک همه گیری دیگر نیز در جریان است: درک ما از خطر و برداشت ها و واکنش های روانشناختی و سیاسی- اجتماعی به شرایط تازه! در مواجهه با بحران هایی مانند یک همه گیری است که تاب آوری افراد به چالش کشیده می شود. اصل و اساس تاب آوری، توانایی سازگار ماندن در شرایط سخت و سپس تغییر مسیر دادن به شرایط جدید است. دیر یا زود باید به این درک و پذیرش برسیم که قدرت تغییر شرایط را نداریم. ما نمی توانیم ویروس را تحت کنترل بگیریم. نمی توانیم پدیده هایی را که پیش تر قطعی می پنداشتیم، همچنان به همان روال گذشته ادامه دهیم. کار و زندگی مان دستخوش تغییرات عمده ای شده است. سلامتی مان به خطر افتاده و هیچ دارو و درمانی در کار نیست یا دست کم در اثربخشی اش قطعیتی یافت نمی شود. نمی توانیم خود و اطرافیان مان را از بیماری، بیکاری، یا سایر امور آزاردهنده ی متأثر از این بحران محافظت کنیم. همه جا صحبت از بحران است و واکنش های متفاوتی که از مردم در سرتاسر دنیا می بینیم و می شنویم. به تدریج احتمالاً متوجه می شویم که انکار شرایط جدید یا مراقبت وسواسی و افراطی هم چاره ی کار نیست. در خبرها، رسانه ها، صحبت های سیاستمداران، مصاحبه های پزشکان و دانشمندان، و حتی صحبت های روزمره با دوست و همکار و اعضای خانواده، در جستجوی قطعیت گم شده مان هستیم یا حداقل راه هایی برای برون رفت از هجوم عدم قطعیت ها و یافتن راه چاره! به راستی راه چاره کدام است؟ آیا می توان برای همه ی افراد نسخه ی واحدی تجویز کرد؟ یا هرکس بسته به شرایط خودش می تواند راه خودش را بیابد؟ تاب آوری خودش را. در بحران هایی شبیه یک همه گیری، شاید بیش از هر زمان دیگری فرد متأثر از جامعه است و در عین حال بر آن تأثیر نیز می گذارد. مفاهیمی مانند مسئولیت اجتماعی پررنگ می شود. شخص می تواند خطر را انکار کند و همین انکار ممکن است سبب آسیب جانی به خودش یا اطرافیانش شود. به هم پیوستگی جوامع و افراد در یک جامعه بسیار به چشم می آید. نیاز به تاب آوری در سطح گسترده ای مطرح شده و افراد و جوامع در شوک ناشی از فقدان ناگهانی هنجارهای گذشته، ناگزیرند برای خود هنجارهای جدیدی تعریف و تعیین کنند. امکانات و شرایط موجود را ببینند و بررسی کنند و بکوشند حتی در میانه ی مشکلات جسمی، روانی، اقتصادی و... خود و زندگی شان را با نگاهی واقع بینانه و پذیرا نسبت به شرایط جدید به سوی سازگاری سوق دهند. جوئل ووس، فیلسوف و روان درمانگر وجودی، که تحقیقات اخیرش بر مطالعه نظام مند و نظرسنجی های مختلف درباره ادراک و تأثیر روانی کووید19 متمرکز بوده، در کتابی که به بررسی وجوه مختلف همه گیری هایی شبیه این می پردازد، می نویسد: تنها چیزی که قطعی است، وجود عدم قطعیت هاست. اکثر بیماری های همه گیر و واکنش افراد به آنها، دچار عدم قطعیت هستند (به عنوان مثال در جریان همه گیری HIV در دهه ی 1980، مردم نمی دانستند که چه اتفاقی قرار است بیفتد و چه کاری می توانند انجام دهند). درخصوص کووید19 که یک بیماری تنفسی است و از راه هوا و به آسانی می تواند سرایت کند، شاید هجوم عدم قطعیت ها و پذیرش هنجارهای تازه دشوارتر هم باشد. جایی که تنفس، بعنوان یکی از قطعی ترین و بدیهی ترین امور، بدل به امری خطرناک برای خود و دیگران می شود! ووس معتقد است که ما باید یک نقشه راه جدید به وجود بیاوریم که دامنه دانش فعلی را افزایش داده و به ما در درک موقعیت فعلی و مقصد موردنظرمان کمک کند. جوئل ووس در کتاب چگونه تاب بیاوریم؟ تأثیر کرونا بر ایجاد نظمی جدید در زندگی و سیاست و جوامع را بررسی می کند. کتاب کاملاً روشمند براساس همه گیری های پیشین و همه گیری کووید19، نحوه ی درک و واکنش مردم را نسبت به کرونا شرح می دهد و در این شرح وسیع نشان می دهد چگونه کرونا بر شیوه زندگی، سیاست، علم، سلامت روان، رسانه ها و معنا تأثیر گذاشته است. پس از همه این شرح های روشمند و دقیق به ما می گوید چگونه باید تاب آوری روانی و اجتماعی خود را برای محافظت از خود و زندگی در برابر تأثیرات روانی همه گیری و مصائب آینده ارتقا بدهیم. او در کتاب اخیرش سعی دارد مسیری را که در جستجو و نقشه برداری از عدم قطعیت ها پیموده، منعکس کند و از مخاطبان جهت سفری از حوزه های شناخته شده به ناشناخته ها دعوت می کند. نگارنده نیز در تلاش میکند ضمن نمایش تابلوهایی از مسیر این سفر، برگرفته از این کتاب، به وجوه مختلف روانی، اجتماعی، سیاسی و... کووید19 بپردازد. ریحانه جباری نیز در مقدمه کتاب می نویسد: با آغاز همه گیری، مرگ این تنهاترین تجربه ی اگزیستانسیال بشری، دیگر پدیده ای دور و در آینده نبود. افراد بسیاری پیش چشم خانواده و دوستانشان جان باختند و شاید بیش از هر زمان دیگری، اجتناب ناپذیری مرگ خود را به رخ کشید. از طرفی نیز آرزوی ادامه ی زندگی و جان به دربردن از این ویروس، باعث تعارض اگزیستانسیال و به تعبیر اهل فلسفه قرارگرفتن افراد در موقعیت مرزی شد. پیش از کووید19، وقتی مراجع در اتاق درمان از سوگ یا اضطراب یا اندوهش می گفت، منِ روانشناس را می دید که چهره ام به تناسب حس و حال او دگرگون می شود. اگر اصیل و یکپارچه می بودم و این دگرگونی از دل برآمده بود، باورش می کرد و ارتباط عمیق تر می شد و درمان بهتر پیش می رفت. مشاوره تلفنی برایم کاری اگرنه غیرممکن، که بسیار سخت بود. مگر می شود مراجع فقط صدایم را بشنود و باورکند که غم یا اضطرابش را می فهمم؟ اصلاً چطور بفهمم!؟ در ابتدای همه گیری، من ماندم و ازطرفی تعارض اگزیستانسیال در وجود خودم به عنوان یک انسان، و از طرف دیگر گوشی تلفن و پریشانی آدم های آن طرف خط و شغلی که دوستش داشتم. اضطراب را در همه جا می دیدم و در این فکر بودم که این همه درس روان شناسی که خوانده ام، آیا چقدر به کار می آید؟ چقدر می توانم شمعی باشم و نوری بتابانم بر دلی که متأثر از این ویروس ناپیدا، اضطراب و اندوه و... دارد؟ مشتاق بودم درباره ی روزگار همه گیری بیشتر بدانم تا شاید بتوانم در سلامت روان جامعه مؤثرتر باشم. آشنایی با این کتاب موجب شد تا از میز کوچک خودم فراتر رفته و دیدی جامع تر نسبت به اوضاع پیداکنم. دکتر جوئل ووس، روان شناس، فیلسوف، پژوهشگر و درمانگر وجودی است که تحقیقات اخیرش بر مطالعه ی نظام مند و نظرسنجی های مختلف درباره ی ادراک و تاثیر روانی کووید19 متمرکز بوده است. ووس همه گیری فعلی را به دو بخش همه گیری اول و دوم تقسیم می کند. همه گیری اول به جنبه های اپیدمیولوژیک و زیست پزشکی می پردازد و همه گیری دوم شامل وجوه مختلف روانیـاجتماعی و سیاسی موضوع است. از نظر ووس تنها چیزی که قطعی است، وجود عدم قطعیت هاست و پرسش اصلی این است که افراد جرأت تحمل چه میزان عدم قطعیت را دارند و چگونه می خواهند به واقعیت های پیچیده درمورد قطعیت و عدم قطعیت ها واکنش نشان دهند. کووید19 نه اولین همه گیری است و نه آخرینِ آن ها. هدف ووس از طرح این مباحث و پرسش ها، رسیدن به جامعه ای تاب آور در همه گیری هایی است که در آینده رخ خواهند داد و هربار از نو جامعه ی جهانی را به چالش خواهد کشید. کتاب روان شناسی کووید19 (ایجاد تاب آوری برای همه گیری های آینده) اثر جوئل ووس، روانکاور و فیلسوف، با ترجمه ریحانه جباری در 385 صفحه با قیمت 98هزار تومان از سوی نشر حکمت کلمه منتشر شد.