سه شنبه ۲۴ تير ۱۳۹۹ - 14 Jul 2020
تاریخ انتشار :
دوشنبه ۵ اسفند ۱۳۹۸ / ۲۲:۵۴
کد مطلب: 49813
۱

شناسایی دانش‌‏آموزان سرآمد با یک «تست» روشی غیرقابل پذیرش است

شناسایی دانش‌‏آموزان سرآمد با یک «تست» روشی غیرقابل پذیرش است
رصد تحولات جهانی در نظام شناسایی دانش‌آموزان سرآمد و مستعد(استعدادهای درخشان)، همواره یکی از مباحث مورد توجه و پیگیر اساتید، صاحبنظران، پژوهشگران، کارشناسان، مسؤولان و دست اندرکاران تعلیم و تربیت رسمی و غیر رسمی کشور بوده است.

این موضوع موجب شد که سالن جلسات پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش میزبان حضور علاقه‌مندان به مباحث تخصصی حوزه دانش‌آموزان سرآمد و مستعد(استعدادهای درخشان) باشد.

این نشست به منظور توسعه و تعمیق آگاهی‌ها از آخرین پژوهش‌­های صورت گرفته در حوزه تحولات در 100 سال از عمر آموزش و پرورش، سرآمدی و استعداد و پارادایم‌­ها و تغییرات پارادایمی، مدل‌­های سرآمدی و استعداد از گذشته تا امروز، یافته‌های تطبیقی و توصیفی در آموزش و پرورش کشورهای پیش‏رو، روش‌­های سنجش و ارزیابی سرآمدی و استعداد از گذشته تا امروز، «مدارس ویژه: آری یا نه»، فاصلۀ آموزش و پرورش کشور ما در این حوزه با جهان، الگوی اجرایی برای شناسایی دانش‌آموزان سرآمد و مستعد، برگزار شد.

در این نشست علمی ـ تخصصی، ارائه یافته‌­های پژوهشی با همت پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش - پژوهشکده کودکان استثنایی و با ارائه دکتر بهنام بهراد عضو هیأت علمی پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش پژوهشکده کودکان استثنایی انجام شد اما در این نشست چه گذشت و چه گزارشی ارائه شد؟

بهراد عضو هیأت علمی پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش در مقدمه این پژوهش عنوان کرد: موضوع شناسایی و پرورش استعدادهای درخشان در کشور ما یکی از موضوعات بسیار چالش ­برانگیز آموزشی، اجتماعی و سیاسی بوده است؛ این مسأله پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش را بر آن داشت بحث شناسایی و سیاست آموزشی دانش‌­آموزان سرآمد و مستعد (استعدادهای درخشان) را از نظر علمی و جهانی مورد بررسی قرار دهد.

وی افزود: این مطالعه بر آن بوده است تا به شکلی علمی و عمیق به موضوعاتی از قبیل (الف) رویکردهای علمی فعلی در جهان به شناسایی و آموزش و پرورش دانش­آموزان سرآمد، (ب) مقایسه کشور ایران با آموزش و پرورش جهانی، (ج) روش‌­های شناسایی و سیاست‌­های آموزشی فعلی بین‌­المللی در این حوزه و همینطور (د) راهبردهای پیشنهادی برای حرکت به سمت آموزش و پرورش سرآمدی و استعداد روزآمد و پیشرفته متناسب با دانش و سیاست­‌های آموزشی امروزی، بپردازد.

عضو هیأت علمی پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش ادامه داد: روش‌­های دستیابی به اهداف مورد نظر و شکل‌­گیری چشم‌­اندازی روشن برای شناسایی و آموزش دانش‌­آموزان سرآمد و مستعد (استعدادهای درخشان) این مطالعه شامل بررسی تغییرات معرفت­ شناختی (اپیستمولوژیک) در 100 سال از عمر آموزش و پرورش سرآمدی در جهان تا امروز، بررسی تغییرات پارادایمی در 100 سال از عمر آموزش و پرورش سرآمدی و استعداد در جهان تا امروز، بررسی تغییرات مدلی (نظریه‌­پردازی) در 100 سال از عمر آموزش و پرورش سرآمدی و استعداد در جهان تا امروز، بررسی توصیفی تطبیقی آموزش و پرورش کشورهای اروپایی، کشورهای شرق آسیا شامل ژاپن، کره و سنگاپور به عنوان کشورهای دارای سطوح عالی پیشرفت تحصیلی براساس مطالعات بین­المللی و همینطور کشور ایالات متحدۀ امریکا (با استفاده از گزارش‌­های سازمانی و مطالعاتی بین سال‌های 2012 تا 2019 میلادی) و بررسی روش‌­های شناسایی و ابزارهای معتبر سنجش دانش‌­آموزان سرآمد و مستعد در آموزش و پرورش امروزی جهان (ریم، سیگل و دیویس، 2018) است.

این پژوهشگر پژوهشکده کودکان استثنایی پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش در بیان نتایج این پژوهش که یکسال بطول انجامیده است، اظهار کرد: از عمر آموزش و پرورش سرآمدی و استعداد نزدیک به یک قرن (1925-2020 میلادی) می‌­گذرد که بیشترین تحولات علمی و جهانی مربوط به این حوزه در 4 دهۀ اخیر صورت گرفته است؛ این چهار دهه دقیقاً زمانی بوده است که آموزش و پرورش استعدادهای درخشان در کشور ما تأسیس شده (1353) و از اواخر دهۀ 1360 هجری شمسی به طور روزافزونی گسترش یافته است.

وی ادامه داد: بررسی تحولات در مبانی مفهومی و معرفت ­شناختی، پارادایمی، مدلی (نظری) و روش‌­ها و ابزارهای امروزی و مطالعۀ تطبیقی کشورهای مختلف در این مطالعه نشان داد که با توجه به اینکه در سال 1398 تعداد 114.459 نفر دانش‌آموز در دورۀ اول و دوم دبیرستان (در سه رشتۀ ریاضی، تجربی و انسانی) در مدارس سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان مشغول تحصیل هستند، چیزی حدود 2 درصد از جمعیت دانش‌‏‏آموزی در این دو مقطع تحت پوشش مدارس سمپاد هستند، در صورتی که طبق مدل‌های جدید جهانی تعداد دانش‏‌آموزان سرآمد و مستعد در مدارس دست کم باید 15 تا 20 درصد باشد.

بهراد افزود: در آزمون کشوری سمپاد، دانش‌­آموزان بر اساس یک آزمون ملی پیشرفت یا استعداد و توانایی (مدل‌های مبتنی بر توانایی) در یک زمان مشخص چند ساعته و حداکثر در 2 مقوله و آن هم با استفاده از ابزاری که شواهد منتشر شدۀ روشنی از ویژگی‌­های روانسنجی آن موجود نیست، انتخاب می‌‏شوند و تا کنون چیزی در مورد روایی و اعتبار این آزمون‌­ها و یا هنجارهای ملی و محلی آن از طریق منابع علمی در کشور منتشر نشده است.

وی ادامه داد: بخشی از این ابزار مورد استفاده، توانایی‌‏های تحلیلی را اندازه‌‏گیری می‌‏کند که برگرفته از نظریه‌‏های افراد برجسته‌‏ای مانند استرنبرگ هستند که امروزه دیدگاه خود را از سرآمدی و استعداد، از هوش تحلیلی به سمت مدل WICS تغییر داده‌‏اند (استرنبرگ، 2018) و بنابراین توانایی تحلیلی شاخص مناسبی برای سرآمدی و استعداد نیست.

عضو هیأت علمی پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش اضافه کرد: امروزه به صراحت و با ادلۀ کافی علمی و جهانی، شناسایی و گزینش دانش‌‏آموزان سرآمد و مستعد براساس یک آزمون در نقطۀ خاصی از زمان، روشی غیرقابل پذیرش است زیرا شناسایی دانش‌‏آموزان سرآمد و مستعد بنا به دلایلی که در جای جای گزارش این مطالعه به آنها اشاره شده است، فرایندی طولی و مرحله‌‏ای است و امکان شناسایی تمامی گروه­‌های جمعیتی دانش‌‏آموزان سرآمد و مستعد با چنین روشی ممکن نیست.

وی گفت: طبق مدل‌های امروزی تعاریف سرآمدی و استعداد، سازه‌‏های مختلفی را در بر می‏‌گیرند که ابزارهای فعلی در سمپاد قادر به پوشش کامل آنها از لحاظ نظری نیستند (توانایی ذهنی، تحصیلی، خلاقیت، هنری، انگیزش، رهبری و غیره) که هر کدام هم ابزارهای متنوعی برای جمعیت‌­های مختلف دارند و اساساً رویکرد مدارس مجزا نیز امکان اجرای مدل­‌های جدید سرآمدی و استعداد را نمی‌دهد.

عضو هیأت علمی پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش ادامه داد: امروز تحت تأثیر پارادایم‌­های رشد استعداد و متمایزسازی، سرآمدی و استعداد پدیده‏ای پویاست و نه ایستا؛ یعنی چنان نیست که فردی امروز سرآمد و مستعد شناسایی شود و همچنان در سایر مراحل رشد هم لزوماً سرآمد و مستعد باقی بماند و به عکس فردی امروز سرآمد و مستعد شناسایی نشود و چند سال بعد هم همینطور باشد یعنی فردی می­‌تواند امروز سرآمد باشد و چند سال دیگر نه و برعکس ممکن است فردی امروز سرآمد تشخیص داده نشود اما چند سال دیگر تحت تأثیر عوامل دیگر سرآمد شود.

وی اضافه کرد: انحصار آموزش و پرورش سرآمدی و استعداد به مدارس ویژه هم به سبب محدودیت‌­های خدمات رسانی و هم محدودیت‌­های تعریفی (نظری) منجر به از دست رفتن بخش عمدۀ دانش‌‏آموزان سرآمد و مستعد در نظام آموزشی می‌‏شود(دست کم 18 درصد از 20 درصد). این در حالیست که توسعۀ نظام تلفیقی در این حوزه به گسترش آموزش و پرورش سرآمدی و استعداد در کشور ما کمک‌­های چشمگیری خواهد نمود که هم موجب ارتقای نظام آموزش و پرورش عادی (از طریق ارتقای استانداردهای آموزشی) و هم پوشش بسیار گسترده‏ای از دیگر دانش‌‏آموزان نادیده گرفته شده خواهد شد.

بهراد افزود: مدل‌­های امروزی شناسایی دانش‌‏آموزان سرآمد و مستعد در درجۀ اول متمرکز بر دورۀ ابتدایی هستند زیرا امروزه مدل‌های پرورش استعداد بر حوزۀ سرآمدی چیره هستند و شناسایی به هنگام و آموزش از سنین پایین به منظور پرورش و بروز سرآمدی و استعداد در کانون توجه آموزش و پرورش سرآمدی در جهان است و بیشترین خدمات در دورۀ ابتدایی، سپس دورۀ اول دبیرستان و پس از آن دورۀ دوم دبیرستان ارائه می‏‌شوند؛ این در حالی است که ما این دوره را کاملاً فراموش کرده‌‏ایم و دقیقاً بر عکس الگوهای جهانی عمل می‌­کنیم.

وی اضافه کرد: شاید به جرأت بتوان گفت که کشور ما تنها کشوری است که فقط از رویکرد مدارس ویژۀ استعدادهای درخشان استفاده می‌­کند، در حالیکه در قریب به اتفاق کشورهای صاحب نام در آموزش و پرورش سرآمدی، روش مرجح، تلفیقی و در دبیرستان در مواردی بسیار کم و انگشت شمار از مدارس ویژه استفاده می­‌کنند؛ آنچه که در این مطالعه و در کشورهای بررسی شده مشاهده شده است از روش تلفیقی به منظور بسط و گسترش خدمات به جمعیت دانش‌­آموزان سرآمد و مستعد و همینطور ارتقای استانداردهای مدارس عمومی استفاده می‌­شود، تا کارکرد کیفی خود را افزایش دهند.

مدیرگروه اختلالات رفتاری پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش در تبیین راهبردها و راهکارهای عملیاتی جهت دستیابی به اهداف و ارائه پیشنهادهای کاربردی گفت: پیشنهاد می‌­شود سازمان استعدادهای درخشان جهت طراحی یک برنامۀ گذار از مدارس ویژه به سمت مدارس تلفیقی و جهت جلوگیری از تغییرات آنی و فوری، به بررسی و جمع‌آوری اطلاعات علمی بپردازد تا بتواند به تصمیم گیری نهایی دقیق تری دست یابد که این راهبردها و راهکارهای عملیاتی جهت دستیابی به اهداف را می توان در 7 مورد خلاصه کرد.

وی توضیح داد: سازمان استعدادهای درخشان می‌تواند از طریق ایجاد 2 کمیتۀ علمی قوی و مستمر با عناوین کمیتۀ علمی شناسایی و کمیتۀ علمی آموزشی به انباشت دانش و تدارک ابزارهای لازم برای شناسایی دانش آموزان سرآمد و مستعد و روش‌های و راهبردها و رویکردهای آموزشی در این حوزه بپردازد؛ سازمان استعدادهای درخشان می‌تواند با بسط آموزش و پرورش استعدادهای درخشان به دورۀ ابتدایی و راهنمایی با رویکردی تلفیقی هم حوزۀ تأثیرگذاری سازمان را گسترش دهد و هم کیفیت و استانداردهای آموزش و پرورش عادی را ارتقاء دهد.

بهراد افزود: پیشنهاد می‌شود گسترش رویکرد جدید بصورت تدریجی و پس از تدارک ابزارها و منابع علمی اولیه در یک دورۀ چند ساله و بطور تدریجی صورت گیرد؛ پیشنهاد می شود اجرای دورۀ گذار از طریق ایجاد مدارس الگو در هر منطقه و سپس گسترش مدارس صورت گیرد؛ مدارس فعلی استعدادهای درخشان هم می توانند همچنان باقی مانده و به منظور پوشش جمعیت گستردۀ دانش‏آموزی مطابق رویکرد نوین در برخی مناطق گسترش یافته اما تغییر کارکرد پیدا کنند و به مراکز تخصصی و فوق تخصصی (طبق الگوی اریکسون، 2018؛ سابوتنیک و همکاران، 2018) تبدیل شوند و دانش آموزان سرآمد و مستعد گسترده‏ای طبق برنامه ای مشخص از خدمات این مراکز استفاده کنند تا جمعیت دانش آموزی بیشتری بتوانند به دریافت خدمات بپردازند همچنین سازمان استعدادهای درخشان می تواند از همکاری­های پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش به عنوان بازوی علمی و پژوهشی وزارت آموزش و پرورش، در پیشبرد این راهبردها بهره‌مند شود.

پایان بخش این نشست علمی ـ تخصصی بیان پرسش­‌های مورد نظر، طرح دیدگاه‌­­ها، نظرات و بیان نقد و نظر پیرامون یافته‌­های پژوهشی ارائه شده توسط حضار بود که با پاسخگویی و بیان توضیحات لازم توسط مجری طرح همراه شد.
 
نام شما

آدرس ايميل شما
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود
  • نظرات پس از تأیید مدير حداكثر ظرف 24 ساعت آينده منتشر می‌شود

دلایل جدی نگرفتن «کرونا» در جامعه از دیدگاه روانشناسی
زمان جديد برگزاری آزمون‌های ارشد و دکتری اعلام شد/کنکور تغییر نکرد
ریشه‌ محبت کردن در انسان چیست؟
ویژگی‌های رواندرمانگر ممتاز
نگاهی به نظریه فرانکل در روانشناسی دین
چه کنیم قضاوت دیگران برایمان مهم نباشد؟
بازار مکاره مشاوره‌های مجازی
ترامپ مانند دوران کودکی به دنبال جلب توجه است
نور خیابان بر خواب و سلامت روان نوجوانان تاثیر دارد
شرحی بر نظریه های رشد اخلاقی
چه کسانی احساس «شرم سمی» دارند؟
درباره‌ هورمون نوراپی‌نفرین و فواید آن
انسانهاي شاد دنياي درونشان را ميسازند، انسانهاي غمگين دنياي بيرونشان را سرزنش ميكنند.