سه شنبه ۲۴ تير ۱۳۹۹ - 14 Jul 2020
تاریخ انتشار :
يکشنبه ۱۱ خرداد ۱۳۹۹ / ۰۷:۴۰
کد مطلب: 50634
۳

مقايسه ميزان خودكارآمدي تحصيلي، كيفيت زندگي و سلامت روان در مبتلايان به كمبود هورمون رشد

محسن زمانی- علیرضا ملازاده
مقايسه ميزان خودكارآمدي تحصيلي، كيفيت زندگي و سلامت روان در مبتلايان به كمبود هورمون رشد
مقدمه


کمبود هورمون رشد يک بيماري نادر است که طي آن بدن مقدار کافي از هورمون رشد توليد نمي‌کند. هورمون رشد توسط غده هيپوفيز که به صورت يک اندام کوچک در قاعده مغز قرار گرفته است، ساخته مي‌شود. در کودکان، هورمون رشد براي رشد طبيعي، استحکام عضلات و استخوان‌ها و توزيع مناسب چربي در بدن ضروري است. این هورمون به کنترل ميزان گلوکز (قند) و ليپيد (چربي) در بدن نيز کمک مي‌کند. در صورتي که مقدار هورمون رشد يک کودک کافي نباشد، احتمال دارد که اين کودک رشد کندتر و قد بسيار کوتاه‌تري نسبت به ساير کودکان همسن و هم‌جنس خود داشته باشد و به دنبال آن تأثیر این نارسایی های کودکان در مسیر رشد و برنظام خانواده، به عنوان یک معضل، توجه متخصصان را بـه خـود جلـب کرده است.

كمبود هورمون رشد می تواند باعث بروز آسیب هاي روانی از جمله اضطراب و افسردگی نیز شود. لذا مـی تـوان سـلامت روانـی و کیفیـت زندگی این کودکان را تابعی از وجود این نارسایی دانست. از آنجا که فشارهاي مذکور می توانند برخاسـته از مشـکلات ناسـازگاري و رفتارهـاي ضد اجتماعی، خود آسیب رسانی، حرکات کلیشه اي و یا فشـارهاي روانـی ناشـی از دشـواري در برقـراري ارتبـاط اجتمـاعی و نیـز مشـکلات مربـوط بـه حضـور در امـاکن عمومی با شرایط خاص جسمانی کودك و یا هزینـه هـاي زیاد خدمات آموزشی و درمانی باشـد، لذا این سوال مطرح می گردد که آیا سلامت روان، خودکارآمدی تحصیلی و کیفیت زندگی مبتلایان به کمبود هورمون رشد متفاوت از افراد عادی می باشد؟

خودکارآمدي یکی از مسـایل مهـم و سرنوشـت سـاز براي دانش آموزان با نیازهاي ویژه به شـمار مـی رود. ایـن مساله در نزد دانش آموزان مبتلا به كمبود هورمون رشد قابل توجه است. موضوع خودکارآمـدي درمبتلايان به كمبود هورمون رشد از مهمترین مسایل آنهـا بعـد از پایـان تحصـیلات متوسـطه اسـت. خودکارآمدي به قضاوت فرد در مورد آنچـه کـه فـرد فکر می کند می تواند انجام دهد، نه آنچه انجام داده است،گفته می شود.

خودکارآمـدي یکـی از مکانیسم هاي اساسی در نظریه شـناختی اجتمـاعی بانـدورا ست. این نظریـه خودشناسـی را اسـاس تصـمیم گیری میداند و همچنین ویژگـی هـاي انسـان مثـل توانـایی هـا، شخصـیت و ارزش هـا را مـورد توجـه قـرار می دهد. اصـلی تـرین عامـل در کـارکرد شـناختی انسـان، باورهـاي خودکارآمـدي اسـت، یعنـی باورهـاي افـراد در مورد شایستگی شـان جهـت اعمـال کنتـرل روي حـوادث مـؤثر در زنـدگی اسـت احســاس خودکارآمــدي، از عملکــرد قبلـی فـرد، مشـاهده عملکـرد دیگـران، تشـویق کلامـی و حالات هیجانی نشأت می گیرد. نریمانی و همکاران (1395) در پژوهش خود نشان داند، افراد دارای خودکارآمدی از نشانه های منفی شناختی کمتری برخوردارند، سعی می کنند تا امور را به همان شکلی واقعی که هست و اتفاق می افتد مشاهده و توصیف کننــد و در فعالیت هــای روزمــره خــود با آگاهی و بینش مناسب تری برخوردکنند.

روش پژوهش
با توجه به موضوع پژوهش که به مقايسه ميزان خودكارآمدي تحصيلي ، كيفيت زندگي و سلامت روان در مبتلايان به كمبود هورمون رشد در مقطع سني ١٠سال به بالا با افراد عادي می پردازد، روش پژوهش حاضر علی- مقایسه ای بود. جامعه تحقیق شامل بيماران با كمبود هورمون رشد بالاتراز ١٠سال بود.

نمونه شامل نعداد 30 نفر از بین مراجعه کنندگان به مراكز آزمايشگاه هاي تشخيص طبي سطح استان قم به روش غیر تصادفی هدفمند انتخاب شدند. به منظور تحلیل آماری داده‌های پژوهش از آمار توصیفی (میانگین و انحراف معیار ) و آزمون تحلیل واریانس استفاده شد.

ابزار گردآوری اطلاعات
1.پرسشنامه خودکارآمدی ویلن و دن
2.سیاهه رفتاری کودک (CBCL) آخنباخ - نسخه والدین
3.پرسشنامه کیفیت زندگی کودکان: فرم کودك (PedsQL) نتايج نحقیق بيانگر اين مطلب است که نمرات خودکار آمدی، کیفیت زندگی، سلامت روان در دو گروه مبتلايان به كمبود هورمون رشد و افراد سالم با هم متفاوت هستند. به اين ترتيب که میزان خودکار آمدی، کیفیت زندگی، سلامت روان در افراد سالم بالاتر از مبتلايان به كمبود هورمون رشد است . در نتیجه فرضیه اصلی تحقیق با احتمال 95 درصد پذیرفته می شود.


بحث و نتیجه گیری
- بین ميزان خودكارآمدي تحصيلي درمبتلايان به كمبود هورمون رشد در مقطع سني ١٠سال به بالا با افرادعادي تفاوت معنادار وجود دارد. نتايج حاصل از تجزیه و تحلیل داده‌های پژوهش نشان داد که نمرات خودکار آمدی در دو گروه مبتلايان به كمبود هورمون رشد و افراد سالم با هم متفاوت هستند. به اين ترتيب که میزان خودکار آمدی در افراد سالم بالاتر از مبتلايان به كمبود هورمون رشد است.

در تبیین این فرضیه می توان بیان نمود که خودکارآمدی یک عامل انگیزشی فعال کننده و هدایت کننده رفتار به سوی هدف می باشد. بندورا (1997-2001) معتقد است که برای پیش بینی عملکرد حل مساله افراد در حوزه های مختلف همچون تحصیلات، کار و روابط، خودکار آمدی نقش مهمی را ایفا می کند. بنابراین به نظر می رسد هرچه خودکارآمدی افراد بیشتر باشد، قدرت حل مساله آنان نیز افزایش می یابد. در حال حاظر عملکرد حل مساله افراد در حال تحصیل یکی از موضوعات مهم و مورد توجه آموزش و پرورش هر کشور است. از جمله متغیرهای تاثیر گذار بر عملکرد حل مساله خودکارآمدی تحصیلی می باشد.

از سوی دیگر بندورا معتقد است که خودکار امدی همچون عاملی شناختی- انگیزشی، دارای نقشی پرمایه در پدید آوری تفاوت های فردی و جنسیتی در گستره کارکرد تحصیلی است. در حوزه تحصیلی خودکارآمدی به باور فرد درباره توانایی های خود برای فهمیدن یا انجام دادن تکالیف درسی اطلاق می شود و با توجه به نا توانی های جسمی که به دنبال کمبود هورمون رشد در افراد به وجود می آید، بدیهی به نظر می رسد که باور این افراد درباره توانمندی هایشان ضعیف می شود و به خصوص در زمینه تحصیلی موجب کاهش خودکارآمدی تحصیلی می گردد. (پورقاز و همکاران، 1394)

-بین ميزان كيفيت زندگي در مبتلايان به كمبود هورمون رشد در مقطع سني ١٠سال به بالا با افراد عادي تفاوت معنادار وجود دارد. نتايج حاصل از تجزیه و تحلیل داده‌های پژوهش نشان داد که نمرات کیفیت زندگی در دو گروه مبتلايان به كمبود هورمون رشد و افراد سالم با هم متفاوت هستند. به اين ترتيب که میزان کیفیت زندگی در افراد سالم بالاتر از مبتلايان به كمبود هورمون رشد است. در تبیین این فرضیه می توان بیان نمود که اختلال در ترشح هورمون رشد منجر به آهنگ آهسته رشد در افراد می شود که این مساله خود باعث به وجود امدن آسیب ها و عقب ماندگی هایی در این افراد می گردد. کمبود این هورمون در کودکان باعث کندی رشد می‌شود که موضوعی شناخته ‌شده است. در 18 سالگی با بسته‌ شدن صفحات رشد استخوان‌ها، رشد طولی آنها متوقف شده و رشد قدی به اتمام می‌رسد. به این ترتیب، کم‌کاری هیپوفیز و کمبود هورمون رشد در بزرگسالان خیلی پر سروصدا نیست و اغلب مورد توجه قرار نمی‌گیرد. با وجود این، کمبود هورمون رشد به شدت کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار می‌دهد. این بیماران دچار پوکی استخوان سریع شده و دچار شکستگی در لگن و مهره‌ها می‌شوند. افزایش فشار خون، افزایش کلسترول و مقاومت به انسولین از عوامل تسریع بیماری‌های قلبی ـ عروقی و مرگ زودرس در این بیماران است. بدیهی است که تمامی این عوامل می تواند سطح کیفیت زندگی این افراد را نسبت به افراد سالم پایین بیاورد. (کوثریان و همکاران،1397)

-بین ميزان سلامت روان در مبتلايان به كمبود هورمون رشد در مقطع سني ١٠سال به بالا با افراد عادي تفاوت معنادار وجود دارد.

نتايج حاصل از تجزیه و تحلیل داده‌های پژوهش نشان داد که نمرات سلامت روان در دو گروه مبتلايان به كمبود هورمون رشد و افراد سالم با هم متفاوت هستند. به اين ترتيب که سلامت روان در افراد سالم بالاتر از مبتلايان به كمبود هورمون رشد است. در تبیین این فرضیه می توان بیان نمود که رابطه مستقیم بین سلامت جسمی با سلامت روحی باعث شده تا بهره مندی از بهداشت روان تاثیر مثبتی بر سلامت جسم گذاشته همچنین سلامت جسمانی بستر مناسبی برای رسیدن به احساس امنیت درون و سلامت ذهن و روان فراهم می‌سازد. سلامت روان از یک سو به معنای داشتن احساس آرامش، امنیت و به دور بودن از اضطراب و افسردگی و تعارضات مزمن روانی اشاره دارد و از سوی دیگر به معنای بهره مندی از سلامت ذهن و اندیشه و تفکر است.


-محسن زمانی؛ کارشناس علوم آزمایشگاهی، کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی
- دکترعلیرضا ملازاده عضو هيات علمي دانشگاه آزاداسلامي alimollazade@yahoo.com


منابع
-اصغري نکاح، محسن (1387 (کارآمدي آموزش حرفهاي براي کودکان و نوجوانان کم توان ذهنی.مجله تعلیم و تربیت اسـت ثنایی.14-82،26
- ارجمند نیا، علی اکبر، شکوهی یکتا، محسن (1399). بهبود حافظه فعال، تهران: نشرطبیب. افروز، غلامعلی (1395 ). روانشناسی و تربیت کودکان و نوجوانان. تهران: انتشارات انجمن اولیا ومربیان.
-افروز، غلامعلی (1399). مقدمه‌ای بر روانشناسی و آموزش و پرورش کودکان استثنائی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران
-کرامتی، هادي و شهرآراي،مهرناز.(1383.(نقش خودکارآمدي ادراك شده در عملکرد ریاضی دانش آموزان. فصـلنامه نـوآوري.103-110 ،10 .آموزشی -زندن، وندر(2002). روان شناسی رشد، ترجمه حمزه گنجی .(1399).تهران: انتشارات ساوالان.
-سلیگمن، مارتین (1996).کودک خوش بین، ترجمه داورپناه، فروزنده.(1398). تهران: انتشارات رشد
-زاده محمدي، علی و عابدي، علی رضا.(1386.(بهبود حرمت خود و خودکارآمـدي در نوجوانـان. فصـلنامه روان شناسـان ایرانـی.
-شریفی درآمدی، پرویز؛ وکیلی، سمیرا و نریمانی، پریوش (1398). مقدمه ای بر آموزش و پرورش دانش¬آموزان استثنایی. تهران: نشر آوای نور.

-شكوهي يكتا، محسن؛ پرند، اكرم (1399). اختلالات رفتاري كودكان و نوجوانان. تهران: نشر طبيب.
-طالبی، آزيتا (1389). تاثير آموزش مديريت مادرانه بر پرخاشگري کودکان و ميزان استرس مادران، پايان نامه کارشناسي ارشد دانشگاه پيام نور تهران.
-طالعی,علی؛ طهماسیان,کارینه و وفایی, نرگس (1390)."اثر بخشی آموزش برنامه فرزند پروری مثبت بر خود اثر مندی والدینی مادران". فصلنامه خانواده پژوهشی ,سال هفتم, شماره 27 (323-311).

-طهماسیان، کارینه.، اناری، آسیه.، صالح صدق¬پور، بهرام (1388). اثر مستقیم خوداثرمندی اجتماعی در احساس تنهایی نوجوانان. مجله علوم رفتاری. (2)3: 97-93.

-طهماسیان، کارینه.، جزایری، علیرضا، محمد خانی، پروانه.، قاضی طباطبایی، محمود (1384). اثر مستقیم و غیر مستقیم خوداثرمندی اجتماعی در افسردگی نوجوانان، رفاه اجتماعی، 19، گنجی، مهدی. (1399). آسیب‌شناسی روانی براساس DSM-5. تهران: انتشارات ساوالان.
 
 
References:
Bandura,A.(1997).Self efficacy:The exercise of control.NewYork: Freeman
.
-Bonitz,V.S.,Larson,L.M.,&Armstrong,L.P.(2009). Interests,self-efficacy, and choice goals: An experimental manipulation. Journal of Vocational Behavior.1-7.


Dissertation Abstracts.International Section A: Humanities and Social Sciences.65(3-A),PP.760

-Engel,Y. B. (2009). A comparison of motor abilities and perceived self-efficacy between children with hearing Impairments and normal hearing children. Disability and


-Kirrsi, T., & Petti, N. (2008).Identificatian of multiple Intelligences with the multiple Intelligence Profiling Questionnaire. Psychology Science Quarterly ,206 -221.

-Shearer, B. (2009). Exploring the relationship between intrapersonal Intelligence and university students career confusion. Journal of Employment counseling, 52-61.


-Sullivan. R .,&mahalik. R.(2000). Increasing career self-efficacy for woman Evalvating a group Intervention. Journal of counseling a Development, 79,55-60.

-Taylor, Reginald .(2007). The effects of a multiple intelligence self-assessment intervention on adolescent's career decision self efficacy. Dissertation Abstracts international section A: Humanizes and social science. G8 (3-A).

Zeldin. A.(2000). Source and effect of self-efficacy belief of men with career in mathematics science and technology. Retrived prom http//:www.google.com
نام شما

آدرس ايميل شما
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود
  • نظرات پس از تأیید مدير حداكثر ظرف 24 ساعت آينده منتشر می‌شود

دلایل جدی نگرفتن «کرونا» در جامعه از دیدگاه روانشناسی
زمان جديد برگزاری آزمون‌های ارشد و دکتری اعلام شد/کنکور تغییر نکرد
ریشه‌ محبت کردن در انسان چیست؟
ویژگی‌های رواندرمانگر ممتاز
نگاهی به نظریه فرانکل در روانشناسی دین
چه کنیم قضاوت دیگران برایمان مهم نباشد؟
بازار مکاره مشاوره‌های مجازی
ترامپ مانند دوران کودکی به دنبال جلب توجه است
نور خیابان بر خواب و سلامت روان نوجوانان تاثیر دارد
شرحی بر نظریه های رشد اخلاقی
چه کسانی احساس «شرم سمی» دارند؟
درباره‌ هورمون نوراپی‌نفرین و فواید آن
برای اینکه دوستت داشته باشم و به تو احترام بگذارم، مجبور نیستم با تو هم عقیده باشم.