نقش بسیار مهم رسانهها در اجتماعی شدن مبارزه با مواد مخدر
نسیم حیدری مددیار اعتیاد
به گزارش میگنا اجتماعی بودن مبارزه با اعتیاد به این معناست که مقابله با اعتیاد صرفاً وظیفه قوه قضاییه یا نیروی انتظامی نیست، بلکه باید در سطح جامعه نهادینه شود و همه افراد و گروهها در آن نقش ایفا کنند. این رویکرد شامل پیشگیری از عرضه و تقاضا، بازپروری معتادان، حمایت از بهبود یافتگان و اصلاح شرایط محیطی، اقتصادی و فرهنگی است که زمینهساز اعتیاد میشوند. در این چارچوب، مشارکت اجتماعی، آموزش همگانی، ایجاد شبکههای حمایتی و تقویت سرمایه اجتماعی از مولفههای کلیدی به شمار میآیند که به کاهش آسیبها و جلوگیری از بازگشت معتادان به چرخه مصرف کمک میکنند.
رسانهها نقش بسیار مهم و تعیینکنندهای در اجتماعی شدن مبارزه با مواد مخدر دارند. رسانهها با اطلاعرسانی گسترده، آموزش عمومی، فرهنگسازی و ایجاد حساسیت اجتماعی، میتوانند آگاهی جامعه را نسبت به خطرات اعتیاد افزایش دهند و حمایت عمومی را از برنامههای پیشگیری و درمان جلب کنند. رسانهها همچنین میتوانند با برجستهسازی پیامهای مثبت، ترویج سبک زندگی سالم و معرفی الگوهای موفق ترک اعتیاد، به تغییر نگرشها و رفتارهای جامعه کمک کنند. از سوی دیگر، رسانهها باید مراقب باشند که با بزرگنمایی نادرست یا تبلیغ سبک زندگی ناسالم، مسیر اعتیاد را هموار نکنند.
نقش رسانهها در مبارزه با اعتیاد و مواد مخدر بسیار مهم و چندوجهی است. رسانهها با داشتن ظرفیت اطلاعرسانی گسترده و قدرت تأثیرگذاری بر افکار عمومی، میتوانند به دو صورت مثبت و منفی در این حوزه عمل کنند. از یک سو، رسانهها به ویژه رسانههای اجتماعی میتوانند با پخش تصاویر و تبلیغات غیرمستقیم مصرف مواد مخدر، ترویج و تشویق افراد به مصرف مواد و تسهیل ارتباط میان معتادان و افراد سالم، زمینهساز افزایش اعتیاد شوند که بیشترین آسیب آن متوجه جوانان و نوجوانان است؛ این گروه سنی به دلیل کمبود آگاهی و تأثیرپذیری بالا، بیشتر در معرض خطر قرار دارند.
از سوی دیگر، رسانهها میتوانند نقش مهمی در پیشگیری و کاهش آسیبهای ناشی از اعتیاد ایفا کنند؛ با ارائه آموزشهای گسترده، اطلاعرسانی دقیق درباره عوارض و پیامدهای اعتیاد، معرفی روشهای درمان و مراکز معتبر ترک اعتیاد، و نمایش داستانهای واقعی بهبودیافتگان، نگرشهای منفی جامعه نسبت به معتادان را کاهش داده و پذیرش اجتماعی و حمایت از آنان را افزایش دهند.
رسانهها میتوانند با افزایش آگاهی عمومی و آموزش راهکارهای مقابله با اعتیاد، به پیشگیری از گرایش به مواد مخدر کمک کنند و به عنوان ابزاری مؤثر در رویکرد اجتماعی شدن مبارزه با مواد مخدر به کار گرفته شوند؛ این رویکرد مشارکتی و اجتماعی، با بهرهگیری از ظرفیتهای اجتماعی و حکمرانی خوب، میتواند به موفقیت بیشتر برنامههای مبارزه با اعتیاد منجر شود.
رسانهها باید به صورت هوشمندانه و برنامهریزیشده، ضمن مقابله با تبلیغات منفی و ترویج مصرف مواد، نقش آموزشی و حمایتی خود را تقویت کنند تا بتوانند به طور مؤثر در کاهش شیوع اعتیاد و بهبود سلامت اجتماعی نقشآفرینی نمایند.
رسانه قادر است با مدیریت هوشمندانه پیام، ایجاد فضاهای حمایتی و تقویت ارتباطات مثبت، نقش مؤثری در پیشگیری و کاهش اعتیاد ایفا کند. رسانه ضمن افزایش آگاهی، به ارتقای تابآوری فردی و اجتماعی کمک میکند و میتواند به عنوان یک پل ارتباطی میان نهادهای مختلف و جامعه عمل کند تا مبارزه با اعتیاد به صورت یک فرآیند مستمر و پایدار دنبال شود.
برای تحقق اجتماعی شدن مبارزه با مواد مخدر، نیاز به حکمرانی خوب، ساختارهای نهادی مناسب و قوانین حمایتی است که مشارکتهای مردمی و نهادهای اجتماعی را تسهیل کند. حکمرانی خوب به معنای شفافیت، پاسخگویی، مشارکتپذیری و همکاری بین بخشی است که میتواند زمینهساز تحقق رویکرد اجتماعی شدن مبارزه باشد. در این مسیر، تقویت نهادهای مدنی، آموزشهای مستمر، حمایت از بهبود یافتگان و ایجاد بانکهای اطلاعاتی تخصصی از جمله الزامات مهم به شمار میآیند.
نسیم حیدری مددیار اعتیاد در پایان این مطلب آورده است اجتماعی شدن مبارزه با مواد مخدر یک راهبرد جامع است که با استفاده از ظرفیتهای اجتماعی، فرهنگی، رسانهای و حکمرانی خوب، میتواند به کاهش اعتیاد و آسیبهای ناشی از آن در جامعه کمک کند. رسانهها بهعنوان محور اصلی اجتماعی سازی فرهنگ مبارزه با مواد مخدر، باید با رویکردی هوشمندانه و تابآورانه، پیامهای پیشگیری و حمایت را به جامعه منتقل کنند و زمینه مشارکت همگانی را فراهم آورند تا این معضل خانمانسوز به طور مؤثر مدیریت و مهار شود.
