روز جهانی قلب هر ساله در ۲۹ سپتامبر برگزار میشود
دکتر مریم عبدی متخصص قلب نظام پزشکی 130995
بیماریهای قلبی و عروقی مانند سکته قلبی، سکته مغزی و فشار خون بالا، علت اصلی مرگ در جهان هستند و سالانه میلیونها نفر را تحت تأثیر قرار میدهند. روز جهانی قلب یادآور نیاز به تغییر سبک زندگی، آموزش و اقدامات پیشگیرانه است. هر سال این روز با یک موضوع مشخص برگزار میشود تا جنبههای مختلف سلامت قلب مانند تغذیه سالم، فعالیت بدنی، مدیریت استرس و ترک دخانیات مورد توجه قرار گیرد. این روز مردم، متخصصان بهداشت و دولتها را به تلاش مشترک برای سلامت قلب تشویق میکند.
فدراسیون جهانی قلب که در سال ۱۹۷۸ تأسیس شد، هدف خود را رهبری تلاشهای جهانی برای کاهش بیماریهای قلبی و عروقی قرار داد. این فدراسیون در سال ۲۰۰۰ روز جهانی قلب را ایجاد کرد تا توجه جهانی به اپیدمی بیماریهای قلبی جلب شود و افراد و دولتها اقدامات پیشگیرانه را انجام دهند. از آن زمان تاکنون، روز جهانی قلب به بستری برای آموزش، ترویج سبک زندگی سالم و تشویق به غربالگریهای پزشکی تبدیل شده است و در کاهش بیماریهای غیرواگیر نقش مهمی دارد.
روز جهانی قلب اهمیت زیادی دارد زیرا مردم را با بیماریهای قلبی و عوامل خطر آن آشنا میکند. بسیاری از افراد از فشار خون بالا، کلسترول بالا، دیابت، چاقی و سبک زندگی کمتحرک خود اطلاع ندارند. این روز به افراد کمک میکند تا تصمیمات آگاهانهتری درباره سلامت خود بگیرند. علاوه بر این، روز جهانی قلب مردم را به سبک زندگی سالم تشویق میکند و نشان میدهد که تغذیه مناسب، ورزش منظم، ترک دخانیات و مدیریت استرس چقدر در حفظ سلامت قلب مهم هستند. همچنین این روز بر اهمیت تشخیص زودهنگام بیماریهای قلبی تأکید دارد و افراد را به انجام معاینات منظم پزشکی و پایش فشار خون، کلسترول و قند خون ترغیب میکند. علاوه بر این، روز جهانی قلب به دولتها و سیاستگذاران یادآوری میکند که با ایجاد محیطهای مناسب و سیاستهای حمایتی میتوان سلامت قلب را در جامعه افزایش داد.
بار جهانی بیماریهای قلبی و عروقی
بیماریهای قلبی و عروقی یکی از بزرگترین چالشهای بهداشت عمومی در جهان هستند و سالانه میلیونها نفر را تحت تأثیر قرار میدهند. طبق آمار سازمان جهانی بهداشت، بسیاری از مرگها در کشورهای کمدرآمد و متوسط اتفاق میافتد.
بیماریهای شریان کرونری و سکته مغزی بیشترین سهم را در این مرگها دارند و بیشتر آنها با عوامل خطر قابل اصلاح مانند رژیم غذایی ناسالم، کمتحرکی، مصرف دخانیات و الکل مرتبط هستند. شیوع بالای این بیماریها فشار اقتصادی زیادی بر سیستمهای بهداشتی وارد میکند و اقدامات پیشگیرانه، علاوه بر نجات جان انسانها، صرفهجویی اقتصادی نیز دارد.
عوامل خطر بیماری قلبی
عوامل خطر بیماری قلبی به دو دسته قابل اصلاح و غیرقابل اصلاح تقسیم میشوند. عوامل قابل اصلاح شامل رژیم غذایی ناسالم، کمتحرکی، مصرف دخانیات و الکل، چاقی و استرس مزمن است. تغییر این عوامل میتواند احتمال ابتلا به بیماریهای قلبی را به طور قابل توجهی کاهش دهد. عوامل غیرقابل اصلاح شامل سن، جنسیت، سابقه خانوادگی و نژاد است. با وجود اینکه این عوامل قابل تغییر نیستند، آگاهی از آنها به افراد کمک میکند تا مراقبت بیشتری از سلامت قلب خود داشته باشند و از سایر عوامل قابل اصلاح غافل نشوند.
پیشگیری از بیماریهای قلبی همیشه بهتر از درمان آن است. تغذیه سالم، شامل مصرف میوهها، سبزیجات، حبوبات و غلات کامل و محدود کردن نمک، شکر و چربیهای ناسالم، نقش مهمی در سلامت قلب دارد. فعالیت بدنی منظم مانند پیادهروی، دویدن، شنا و دوچرخهسواری به حفظ سلامت قلب کمک میکند.
ترک دخانیات و کاهش مصرف الکل از دیگر اقدامات مهم است. مدیریت استرس از طریق تمرینهای ذهنآگاهی، یوگا و مدیتیشن نیز میتواند خطر بیماریهای قلبی را کاهش دهد. انجام معاینات پزشکی منظم و پایش فشار خون، کلسترول و قند خون از اهمیت بالایی برخوردار است. در صورت نیاز، مصرف داروها تحت نظر پزشک و پیگیری برنامههای توانبخشی پس از سکته قلبی میتواند سلامت قلب را بهبود بخشد.
در روز جهانی قلب، فعالیتهای متنوعی برگزار میشود تا آگاهی عمومی افزایش یابد. این فعالیتها شامل برگزاری سمینارها و کارگاههای آموزشی در مدارس، محل کار و مراکز درمانی، کمپینهای رسانهای اجتماعی، ارائه معاینات رایگان فشار خون، کلسترول و قند خون، برگزاری مسابقات دو، دوچرخهسواری و کلاسهای یوگا، و تعامل با سیاستگذاران برای ایجاد محیطهای مناسب سلامت قلب است. هدف این فعالیتها آموزش، تشویق به تغییر سبک زندگی و بسیج جامعه برای حفظ سلامت قلب است.
در ایران، بیماریهای قلبی و عروقی سهم بالایی از مرگ و میر دارند که ناشی از تغییر سبک زندگی، شهرنشینی و عادات غذایی است.
روز جهانی قلب در ایران با فعالیتهایی مانند راهپیماییهای آگاهیبخش، برگزاری کمپهای سلامت با معاینات رایگان، کمپینهای رسانهای و برنامههای سازمانی برای ارتقای سلامت کارکنان برگزار میشود. این فعالیتها به افزایش آگاهی مردم از عوامل خطر مانند فشار خون بالا، چاقی و دیابت کمک میکند.
فناوری نقش مهمی در پایش و بهبود سلامت قلب دارد.
دستگاههای پوشیدنی مانند ساعتهای هوشمند و ردیابها ضربان قلب، فعالیت و کیفیت خواب را کنترل میکنند. اپلیکیشنها برنامههای غذایی و ورزشی و یادآوری دارو را فراهم میکنند. تلهمدیسین امکان مشاوره پزشکی از راه دور را فراهم میکند و هوش مصنوعی ابزارهای تشخیصی هوشمندی برای شناسایی زودهنگام مشکلات قلبی ارائه میدهد. این نوآوریها افراد را در مراقبت از سلامت قلب خود فعال میکنند.
با وجود فعالیتهای آگاهیبخش، چالشهایی همچنان وجود دارند. دسترسی محدود به مراقبتهای بهداشتی به ویژه در کشورهای کمدرآمد، عادات غذایی و سبک زندگی کمتحرک، محدودیتهای اقتصادی برای دسترسی به غذای سالم و برنامههای ورزشی، مصرف گسترده دخانیات و الکل و کمبود آگاهی عمومی از علائم اولیه بیماریهای قلبی از مهمترین چالشها هستند. حل این مشکلات نیازمند اقدامات هماهنگ جهانی، حمایت دولتها و مشارکت جامعه است.
روز جهانی قلب یادآور اهمیت سلامت قلب و پیشگیری از بیماریهای قلبی و عروقی است. این روز مردم را به سبک زندگی سالم تشویق میکند، توجه به تشخیص زودهنگام را افزایش میدهد و سیاستگذاران را به ایجاد محیطهای مناسب سلامت قلب ترغیب میکند. بیماریهای قلبی به طور عمده با تغذیه سالم، ورزش، مدیریت استرس و ترک دخانیات قابل پیشگیری هستند و حتی تغییرات کوچک در سبک زندگی میتواند تأثیر بزرگی داشته باشد. روز جهانی قلب یک فراخوان برای اقدام است و هر فرد میتواند با مراقبت از قلب خود به کاهش بار بیماریهای قلبی در جهان کمک کند.
دکتر مریم عبدی متخصص قلب و عروق در ادامه تاکید کرده است تابآوری روانشناختی ارتباط قوی و مثبتی با سلامت قلب و عروق دارد. افرادی که تابآوری بیشتری دارند، توانایی بهتری در مقابله با استرس و مشکلات روانی-اجتماعی دارند که به کاهش عوامل خطرزای بیماریهای قلبی از جمله فشار خون بالا و التهاب کمک میکند. تحقیقات نشان میدهد که افراد سالم نسبت به بیماران قلبی، میزان تابآوری بالاتری دارند. تابآوری بالا به معنای سازگاری موفقیتآمیز با شرایط استرسزا و توانایی بازسازی روحی و روانی است و از طریق کاهش استرس و بهبود مدیریت هیجانات، میتواند از بروز سکتههای قلبی زودهنگام جلوگیری کند.
در بیماران قلبی، کاهش تابآوری با شدت بیشتر علائم روانشناختی مانند اضطراب و افسردگی مرتبط است که خود میتواند وضعیت بیماری را تشدید کند. از سوی دیگر، مداخلات روانشناختی مانند درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد میتواند تابآوری این بیماران را افزایش دهد و به بهبود کیفیت زندگی و توانایی آنها در مقابله با بیماری کمک کند. به طور کلی، سلامت روان و تابآوری روانشناختی به طور مستقیم و غیرمستقیم بر سلامت جسمی و به ویژه سلامت قلب و عروق اثرگذار است و توجه به آنها بخشی از مدیریت جامع بیماریهای قلبی به شمار میآید
