روانپزشک و روان درمانگر:
اضطراب کودکان با سرکوب احساسات به لایههای عمیقتر روان نفوذ میکند
سمانه یگانه روز جمعه در گفتوگو با خبرنگار ایرنا افزود: کودکان حتی بدون دیدن صحنههای خونین، استرس محیطی را از تغییر لحن صدای والدین، نگاههای دلهرهآور و قطع شدن ناگهانی برنامههای عادی زندگی حس میکنند.
وی ادامه داد: نخستین اقدام والدین، میتواند همدلی ساده باشد و گفتن جملاتی مانند: «میبینم که ترسیدی، صدا خیلی بلند بود، بیا بغلم» این جملات کوتاه، میتواند اعتبار بخشی به احساسات را انجام دهد.
این روانپزشک اظهار کرد: حفظ سه وعده غذا، زمان خواب مشخص و چند دقیقه بازی تکراری، حس قابل پیشبینی بودن را به کودک بازمیگرداند و کمک میکند تا مغز کودک در بحران به هر سرنخی از نظم بچسبد و آشوب بیرونی را تاب بیاورد.
یگانه با ارائه هشدار نسبت به شنیدن و دیدن اخبار رسانه ها، تاکید کرد: دیدن تصاویر خشن حتی اگر کودک مستقیم به صفحه نمایش نگاه نکند، از طریق صداها و نورهای چشمکزن به ضمیر ناخودآگاهش نفوذ میکند، در این شرایط توصیه ما این است که والدین در شرایط درگیری فعال، تلویزیون را کاملاً خاموش کنند و اخبار را فقط در زمان خواب کودک یا در فضایی دور از او پیگیری کنند.
وی اضافه کرد: کودکان نمیتوانند بگویند که استرس پس از سانحه دارند اما آن را در نقاشیهایی با رنگ سیاه، بازی با آمبولانسها و سربازها، یا کابوسهای مکرر نشان میدهند، به والدین توصیه کرد که که این بازیها را ممنوع نکنند، بلکه کنار کودک بنشینند و بگذارند داستان بازی را خودش روایت کند؛ این همان پردازش طبیعی تروما است.
تکنیکهای ساده جسمی برای کاهش اضطراب لحظهای
یگانه، با اشاره به تکنیکهای ساده جسمی برای کاهش اضطراب لحظهای گفت: از کودک بخواهید مثل یک بادکنک بزرگ نفس بکشد؛ عمیق از بینی هوا بگیرد و آرام از دهان بیرون بدهد.
این رواندرمانگر، ماساژ ملایم پشت یا شانه و حتی نوشیدن یک لیوان آب خنک را راهکارهایی فوری برای قطع چرخه استرس عنوان کرد و از والدین خواست به این توصیهها توجه کنند.
وی درباره پاسخ به پرسشهای دشوار کودکان مثل اینکه «آیا ما میمیریم؟» توصیه کرد که والدین دروغ نگویند، مثلاً نگویند صدا آتشبازی است اما هرگز جزئیات وحشتناک را شرح ندهند و به کودک پاسخ دهند که «الان اینجا امن هستیم و من تمام تلاشم را میکنم تا مراقب تو باشم».
ضرورت کنترل اضطراب والدین
این روانپزشک با بیان اینکه مراقبت از والدین نکته مهمی است، تأکید کرد: کودکی که مادر یا پدر مضطرب و فروپاشیده را میبیند، پناهگاه اصلی خود را از دست میدهد؛ بنابراین اولین اقدام برای کمک به کودک، کنترل اضطراب والدین است؛ حتی اگر به معنای چند دقیقه تنفس عمیق پشت در بسته باشد.
یگانه درباره علائم هشداردهنده که نیاز به مداخله تخصصی دارند، توضیح داد که شبادراری در کودکی که قبلاً کنترل داشته، لکنت ناگهانی، کندن مو یا مژه، کابوسهای شدید شبانه و پرخاشگری بیسابقه از علائمی است که والدین پس از مشاهده آنها باید برای رفع آن به افراد متخصص مراجعه کنند. این علائم فراتر از استرس عادی هستند و والدین باید در اسرع وقت به روانپزشک کودک مراجعه کنند.
وی با اشاره به اهمیت عادیسازی شرایط برای کودک گفت: به کودک بگویید ترسیدن در این شرایط طبیعی است، حتی بزرگترها هم میترسند، این جمله به کودک میفهماند که یک انسان عادی در شرایط سخت است.
این روانپزشک افزود: گفتن داستان از جمله داستانهای قهرمانانی که بر مشکلات غلبه میکنند، میتواند ذهن کودک را از صداهای بیرون منحرف کند و امید را زنده نگه میدارد.
به گفته وی، خانوادهها به یاد داشته باشند که آغوش یک مادر یا پدر میتواند از هر پناهگاهی مستحکمتر باشد.
وی ادامه داد: نخستین اقدام والدین، میتواند همدلی ساده باشد و گفتن جملاتی مانند: «میبینم که ترسیدی، صدا خیلی بلند بود، بیا بغلم» این جملات کوتاه، میتواند اعتبار بخشی به احساسات را انجام دهد.
این روانپزشک اظهار کرد: حفظ سه وعده غذا، زمان خواب مشخص و چند دقیقه بازی تکراری، حس قابل پیشبینی بودن را به کودک بازمیگرداند و کمک میکند تا مغز کودک در بحران به هر سرنخی از نظم بچسبد و آشوب بیرونی را تاب بیاورد.
یگانه با ارائه هشدار نسبت به شنیدن و دیدن اخبار رسانه ها، تاکید کرد: دیدن تصاویر خشن حتی اگر کودک مستقیم به صفحه نمایش نگاه نکند، از طریق صداها و نورهای چشمکزن به ضمیر ناخودآگاهش نفوذ میکند، در این شرایط توصیه ما این است که والدین در شرایط درگیری فعال، تلویزیون را کاملاً خاموش کنند و اخبار را فقط در زمان خواب کودک یا در فضایی دور از او پیگیری کنند.
وی اضافه کرد: کودکان نمیتوانند بگویند که استرس پس از سانحه دارند اما آن را در نقاشیهایی با رنگ سیاه، بازی با آمبولانسها و سربازها، یا کابوسهای مکرر نشان میدهند، به والدین توصیه کرد که که این بازیها را ممنوع نکنند، بلکه کنار کودک بنشینند و بگذارند داستان بازی را خودش روایت کند؛ این همان پردازش طبیعی تروما است.
تکنیکهای ساده جسمی برای کاهش اضطراب لحظهای
یگانه، با اشاره به تکنیکهای ساده جسمی برای کاهش اضطراب لحظهای گفت: از کودک بخواهید مثل یک بادکنک بزرگ نفس بکشد؛ عمیق از بینی هوا بگیرد و آرام از دهان بیرون بدهد.
این رواندرمانگر، ماساژ ملایم پشت یا شانه و حتی نوشیدن یک لیوان آب خنک را راهکارهایی فوری برای قطع چرخه استرس عنوان کرد و از والدین خواست به این توصیهها توجه کنند.
وی درباره پاسخ به پرسشهای دشوار کودکان مثل اینکه «آیا ما میمیریم؟» توصیه کرد که والدین دروغ نگویند، مثلاً نگویند صدا آتشبازی است اما هرگز جزئیات وحشتناک را شرح ندهند و به کودک پاسخ دهند که «الان اینجا امن هستیم و من تمام تلاشم را میکنم تا مراقب تو باشم».
ضرورت کنترل اضطراب والدین
این روانپزشک با بیان اینکه مراقبت از والدین نکته مهمی است، تأکید کرد: کودکی که مادر یا پدر مضطرب و فروپاشیده را میبیند، پناهگاه اصلی خود را از دست میدهد؛ بنابراین اولین اقدام برای کمک به کودک، کنترل اضطراب والدین است؛ حتی اگر به معنای چند دقیقه تنفس عمیق پشت در بسته باشد.
یگانه درباره علائم هشداردهنده که نیاز به مداخله تخصصی دارند، توضیح داد که شبادراری در کودکی که قبلاً کنترل داشته، لکنت ناگهانی، کندن مو یا مژه، کابوسهای شدید شبانه و پرخاشگری بیسابقه از علائمی است که والدین پس از مشاهده آنها باید برای رفع آن به افراد متخصص مراجعه کنند. این علائم فراتر از استرس عادی هستند و والدین باید در اسرع وقت به روانپزشک کودک مراجعه کنند.
وی با اشاره به اهمیت عادیسازی شرایط برای کودک گفت: به کودک بگویید ترسیدن در این شرایط طبیعی است، حتی بزرگترها هم میترسند، این جمله به کودک میفهماند که یک انسان عادی در شرایط سخت است.
این روانپزشک افزود: گفتن داستان از جمله داستانهای قهرمانانی که بر مشکلات غلبه میکنند، میتواند ذهن کودک را از صداهای بیرون منحرف کند و امید را زنده نگه میدارد.
به گفته وی، خانوادهها به یاد داشته باشند که آغوش یک مادر یا پدر میتواند از هر پناهگاهی مستحکمتر باشد.
