تاثیر کمشنوایی بر سلامت مغز در سالمندان بیشتر از دوزبانگی است
به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی تهران،این یافتهها اهمیت ارزیابی و درمان زودهنگام شنوایی را به عنوان یک استراتژی بالقوه برای محافظت از سلامت مغز با افزایش سن افراد برجسته میکند.
چرا پژوهشگران این مطالعه را انجام دادند؟
کم شنوایی مرتبط با سن یکی از شایعترین مشکلات سلامتی در بین بزرگسالان مسن است و با افزایش خطر زوال شناختی و زوال عقل مرتبط دانسته شده است. در عین حال، برخی از پژوهشگران پیشنهاد کردهاند که صحبت کردن به بیش از یک زبان ممکن است به تقویت تواناییهای شناختی و به تأخیر انداختن زوال ذهنی مرتبط با سن کمک کند. با این حال، هنوز مشخص نیست که چگونه کم شنوایی و دوزبانگی در تأثیرگذاری بر شناخت با هم تعامل دارند.
برای بررسی این سوال، پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران با همکاری سایر پژوهشگران داخلی بررسی کردند که آیا دوزبانگی میتواند به محافظت از عملکرد شناختی در بزرگسالان مسنتر کمک کند و آیا کم شنوایی نقش مهمتری ایفا میکند یا خیر.
این مطالعه چگونه انجام شد؟
این مطالعه شامل ۱۰۰ بزرگسال ۵۰ سال و بالاتر بود که بین سالهای ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ به یک کلینیک شنواییشناسی مراجعه کرده بودند. نیمی از شرکتکنندگان تکزبانه فارسیزبان بودند، در حالی که نیمی دیگر دوزبانههای متعادل فارسی-ترکی بودند.
پژوهشگران موارد زیر را اندازهگیری کردند:
* توانایی شنوایی با استفاده از آزمونهای شنوایی استاندارد
* عملکرد شناختی با استفاده از نسخه فارسی «ارزیابی شناختی مونترال» (MoCA) ، یک ابزار غربالگری پرکاربرد برای حافظه، توجه، زبان، عملکرد اجرایی و سایر مهارتهای تفکر
* عوامل جمعیتشناختی مانند سن و جنس
نکته مهم این است که گروههای دوزبانه و تکزبانه از نظر سن، وضعیت شنوایی و توزیع جنسیتی مشابه بودند و این امر امکان مقایسه منصفانه را فراهم میکرد.
پژوهشگران چه چیزهایی یافتند؟
یک- در ابتدا به نظر میرسید که شرکتکنندگان دوزبانه عملکرد بهتری دارند.
وقتی پژوهشگران برای اولین بار این دو گروه را با هم مقایسه کردند، شرکتکنندگان دوزبانه در آزمون شناختی کلی امتیاز بالاتری کسب کردند. آنها به ویژه در موارد زیر عملکرد خوبی داشتند:
- توجه
- یادآوری حافظه با تأخیر
همچنین در شرکتکنندگان دوزبانه روندهایی به سمت عملکرد بهتر در وظایف نامگذاری و جهتیابی وجود داشت.
این یافتهها از نظریههای قبلی مبنی بر اینکه مدیریت منظم دو زبان ممکن است فرآیندهای توجه و حافظه را تقویت کند، پشتیبانی میکنند.
دو-کم شنوایی و سن قویترین پیشبینیکنندههای شناخت بودند.
با این حال، وقتی پژوهشگران سن، جنسیت و توانایی شنوایی را در نظر گرفتند، تصویر تغییر کرد.
پس از تعدیل آماری، دوزبانگی دیگر پیشبینیکننده قابل توجهی برای عملکرد شناختی نبود. در عوض، دو عامل برجسته شدند:
- سن بالاتر
- شنوایی ضعیفتر
هر دو متغیر به طور مستقل با نمرات شناختی پایینتر مرتبط بودند.
این تجزیه و تحلیل نشان داد که بدتر شدن شنوایی و افزایش سن، صرف نظر از اینکه شرکتکنندگان به یک یا دو زبان صحبت میکردند، با عملکرد ضعیفتر در آزمایش شناختی مرتبط بودند.
حتی کمشنوایی خفیف نیز ممکن است مهم باشد
محققان خاطرنشان میکنند که مطالعات قبلی نشان دادهاند که مشکلات شناختی حتی با کمشنوایی خفیف نیز میتوانند شروع شوند. یافتههای آنها از شواهد رو به رشدی پشتیبانی میکند که سلامت شنوایی نقش عمدهای در حفظ عملکرد شناختی در سنین بالاتر دارد.
چطور کمشنوایی بر مغز اثر میگذارد؟
توضیحات متعددی در این باره ارائه شده است.
افراد مبتلا به کمشنوایی اغلب مشکلات ارتباطی را تجربه میکنند که میتواند منجر به انزوای اجتماعی و کاهش تعامل اجتماعی شود. از آنجایی که تعامل اجتماعی به فعال نگه داشتن مغز کمک میکند، کاهش تعامل ممکن است به زوال شناختی منجر شود.
احتمال دیگر این است که مغز هنگام اختلال شنوایی باید تلاش بیشتری را برای درک صداها اختصاص دهد. این افزایش «تلاش برای گوش دادن» ممکن است منابع ذهنی کمتری را برای حافظه، توجه و سایر عملکردهای شناختی در دسترس قرار دهد.
تحقیقات همچنین کمشنوایی را به تغییرات ساختاری در مناطق مغزی درگیر در حافظه و شناخت مرتبط دانسته است.
این موضوع برای دوزبانگی به چه معناست؟
این یافتهها نشان نمیدهد که دوزبانگی بیفایده است. در واقع، شرکتکنندگان دوزبانه قبل از انجام تنظیمات، در برخی از معیارهای شناختی عملکرد بهتری داشتند. با این حال، این مطالعه نشان میدهد که هرگونه مزیت شناختی دوزبانگی ممکن است تحت تأثیر عوامل دیگری، به ویژه سلامت شنوایی و سن، قرار گیرد.
پژوهشگران نتیجه میگیرند که دوزبانگی به تنهایی ممکن است در صورت در نظر گرفتن کمشنوایی و پیری، محافظت قوی در برابر زوال شناختی ایجاد نکند.
محدودیتهای مطالعه
این مطالعه مشاهدهای بود و شرکتکنندگان را در یک نقطه زمانی اندازهگیری کرد. به همین دلیل، این پژوهشگران نمیتوانند ثابت کنند که کمشنوایی مستقیماً باعث زوال شناختی میشود. علاوه بر این، سایر شرایط سلامتی که ممکن است بر شناخت تأثیر بگذارند، مانند دیابت و بیماریهای قلبی عروقی، به طور کامل کنترل نشده بودند. مطالعات بلندمدت آینده برای درک بهتر چگونگی تأثیر کمشنوایی، دوزبانگی و پیری شناختی بر یکدیگر در طول زمان مورد نیاز است.
خلاصه کلام
این مطالعه نشان داد که اگرچه سالمندان دوزبانه نمرات توجه و حافظه بهتری نسبت به تکزبانهها نشان دادند، اما این مزایا پس از در نظر گرفتن سن و توانایی شنوایی از بین رفتند. کمشنوایی و افزایش سن به عنوان قویترین عوامل مرتبط با عملکرد شناختی ضعیفتر ظاهر شدند. یافتهها نشان میدهد که تشخیص و درمان زودهنگام کمشنوایی ممکن است یکی از مهمترین گامها برای حفظ سلامت شناختی و کاهش خطر زوال شناختی در سالمندان باشد.
چرا پژوهشگران این مطالعه را انجام دادند؟
کم شنوایی مرتبط با سن یکی از شایعترین مشکلات سلامتی در بین بزرگسالان مسن است و با افزایش خطر زوال شناختی و زوال عقل مرتبط دانسته شده است. در عین حال، برخی از پژوهشگران پیشنهاد کردهاند که صحبت کردن به بیش از یک زبان ممکن است به تقویت تواناییهای شناختی و به تأخیر انداختن زوال ذهنی مرتبط با سن کمک کند. با این حال، هنوز مشخص نیست که چگونه کم شنوایی و دوزبانگی در تأثیرگذاری بر شناخت با هم تعامل دارند.
برای بررسی این سوال، پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران با همکاری سایر پژوهشگران داخلی بررسی کردند که آیا دوزبانگی میتواند به محافظت از عملکرد شناختی در بزرگسالان مسنتر کمک کند و آیا کم شنوایی نقش مهمتری ایفا میکند یا خیر.
این مطالعه چگونه انجام شد؟
این مطالعه شامل ۱۰۰ بزرگسال ۵۰ سال و بالاتر بود که بین سالهای ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ به یک کلینیک شنواییشناسی مراجعه کرده بودند. نیمی از شرکتکنندگان تکزبانه فارسیزبان بودند، در حالی که نیمی دیگر دوزبانههای متعادل فارسی-ترکی بودند.
پژوهشگران موارد زیر را اندازهگیری کردند:
* توانایی شنوایی با استفاده از آزمونهای شنوایی استاندارد
* عملکرد شناختی با استفاده از نسخه فارسی «ارزیابی شناختی مونترال» (MoCA) ، یک ابزار غربالگری پرکاربرد برای حافظه، توجه، زبان، عملکرد اجرایی و سایر مهارتهای تفکر
* عوامل جمعیتشناختی مانند سن و جنس
نکته مهم این است که گروههای دوزبانه و تکزبانه از نظر سن، وضعیت شنوایی و توزیع جنسیتی مشابه بودند و این امر امکان مقایسه منصفانه را فراهم میکرد.
پژوهشگران چه چیزهایی یافتند؟
یک- در ابتدا به نظر میرسید که شرکتکنندگان دوزبانه عملکرد بهتری دارند.
وقتی پژوهشگران برای اولین بار این دو گروه را با هم مقایسه کردند، شرکتکنندگان دوزبانه در آزمون شناختی کلی امتیاز بالاتری کسب کردند. آنها به ویژه در موارد زیر عملکرد خوبی داشتند:
- توجه
- یادآوری حافظه با تأخیر
همچنین در شرکتکنندگان دوزبانه روندهایی به سمت عملکرد بهتر در وظایف نامگذاری و جهتیابی وجود داشت.
این یافتهها از نظریههای قبلی مبنی بر اینکه مدیریت منظم دو زبان ممکن است فرآیندهای توجه و حافظه را تقویت کند، پشتیبانی میکنند.
دو-کم شنوایی و سن قویترین پیشبینیکنندههای شناخت بودند.
با این حال، وقتی پژوهشگران سن، جنسیت و توانایی شنوایی را در نظر گرفتند، تصویر تغییر کرد.
پس از تعدیل آماری، دوزبانگی دیگر پیشبینیکننده قابل توجهی برای عملکرد شناختی نبود. در عوض، دو عامل برجسته شدند:
- سن بالاتر
- شنوایی ضعیفتر
هر دو متغیر به طور مستقل با نمرات شناختی پایینتر مرتبط بودند.
این تجزیه و تحلیل نشان داد که بدتر شدن شنوایی و افزایش سن، صرف نظر از اینکه شرکتکنندگان به یک یا دو زبان صحبت میکردند، با عملکرد ضعیفتر در آزمایش شناختی مرتبط بودند.
حتی کمشنوایی خفیف نیز ممکن است مهم باشد
محققان خاطرنشان میکنند که مطالعات قبلی نشان دادهاند که مشکلات شناختی حتی با کمشنوایی خفیف نیز میتوانند شروع شوند. یافتههای آنها از شواهد رو به رشدی پشتیبانی میکند که سلامت شنوایی نقش عمدهای در حفظ عملکرد شناختی در سنین بالاتر دارد.
چطور کمشنوایی بر مغز اثر میگذارد؟
توضیحات متعددی در این باره ارائه شده است.
افراد مبتلا به کمشنوایی اغلب مشکلات ارتباطی را تجربه میکنند که میتواند منجر به انزوای اجتماعی و کاهش تعامل اجتماعی شود. از آنجایی که تعامل اجتماعی به فعال نگه داشتن مغز کمک میکند، کاهش تعامل ممکن است به زوال شناختی منجر شود.
احتمال دیگر این است که مغز هنگام اختلال شنوایی باید تلاش بیشتری را برای درک صداها اختصاص دهد. این افزایش «تلاش برای گوش دادن» ممکن است منابع ذهنی کمتری را برای حافظه، توجه و سایر عملکردهای شناختی در دسترس قرار دهد.
تحقیقات همچنین کمشنوایی را به تغییرات ساختاری در مناطق مغزی درگیر در حافظه و شناخت مرتبط دانسته است.
این موضوع برای دوزبانگی به چه معناست؟
این یافتهها نشان نمیدهد که دوزبانگی بیفایده است. در واقع، شرکتکنندگان دوزبانه قبل از انجام تنظیمات، در برخی از معیارهای شناختی عملکرد بهتری داشتند. با این حال، این مطالعه نشان میدهد که هرگونه مزیت شناختی دوزبانگی ممکن است تحت تأثیر عوامل دیگری، به ویژه سلامت شنوایی و سن، قرار گیرد.
پژوهشگران نتیجه میگیرند که دوزبانگی به تنهایی ممکن است در صورت در نظر گرفتن کمشنوایی و پیری، محافظت قوی در برابر زوال شناختی ایجاد نکند.
محدودیتهای مطالعه
این مطالعه مشاهدهای بود و شرکتکنندگان را در یک نقطه زمانی اندازهگیری کرد. به همین دلیل، این پژوهشگران نمیتوانند ثابت کنند که کمشنوایی مستقیماً باعث زوال شناختی میشود. علاوه بر این، سایر شرایط سلامتی که ممکن است بر شناخت تأثیر بگذارند، مانند دیابت و بیماریهای قلبی عروقی، به طور کامل کنترل نشده بودند. مطالعات بلندمدت آینده برای درک بهتر چگونگی تأثیر کمشنوایی، دوزبانگی و پیری شناختی بر یکدیگر در طول زمان مورد نیاز است.
خلاصه کلام
این مطالعه نشان داد که اگرچه سالمندان دوزبانه نمرات توجه و حافظه بهتری نسبت به تکزبانهها نشان دادند، اما این مزایا پس از در نظر گرفتن سن و توانایی شنوایی از بین رفتند. کمشنوایی و افزایش سن به عنوان قویترین عوامل مرتبط با عملکرد شناختی ضعیفتر ظاهر شدند. یافتهها نشان میدهد که تشخیص و درمان زودهنگام کمشنوایی ممکن است یکی از مهمترین گامها برای حفظ سلامت شناختی و کاهش خطر زوال شناختی در سالمندان باشد.
