دوره‌های MBA و DBA جایگزین ارشد و دکتری نیست!

دوره‌های کوتاه‌مدت آموزش عالی صرفا تخصصی است و مدرک دانشگاهی مقطع‌دار محسوب نمی‌شود.
 

به گزارش خبرگزاری تسنیم، وزارت علوم در اطلاعیه‌ای اعلام کرد که دوره‌های کوتاه‌مدت آموزش عالی که توسط موسسات آموزش عالی آزاد و مراکز آموزش آزاد دانشگاه‌های دولتی و غیردولتی برگزار می‌شود جایگاه ویژه‌ای بین متخصصان و کارفرمایان پیدا کرده است؛ این دوره‌ها صرفا تخصصی است و مدرک دانشگاهی مقطع‌دار محسوب نمی‌شود.

استفاده از عباراتی مانند MBA و DBA در عنوان برخی از دوره‌ها، شائبه مدرک کارشناسی ارشد و دکتری حرفه‌ای دارد؛ بر این اساس در تاریخ 1404/11/11 بخشنامه‌ای به تمامی مراکز مجری دارای مجوز از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مبنی بر ممنوعیت استفاده از عناوین لاتین از جمله MBA و DBA اعلام شد.

بنا بر همین گزارش از میگنا رسانه سلامت روان و تاب آوری ایران دارندگان گواهی دوره‌های کوتاه‌مدت آزاد DBA، به اعتبار آن گواهی، حق معرفی خود به‌عنوان دکتر یا دارنده مدرک دکتری را ندارند؛ مگر آن‌که مدرک دکتری معتبر و مستقلی از یک دوره دانشگاهی رسمی داشته باشند.

دوره‌های کوتاه‌مدت با عنوان DBA، «دکتری» به معنای یک مقطع رسمی دانشگاهی ایجاد نمی‌کنند؛ گواهی پایان دوره دارند، نه مدرک دکتری.

دارنده گواهی یک دوره کوتاه‌مدت آموزش عالی آزاد با عنوان‌هایی مانند DBA، از نظر وزارت علوم دارای مدرک دکتری دانشگاهی یا دکتری حرفه‌ای محسوب نمی‌شود؛ بنابراین این گواهی، مجوز استفاده از پیشوند «دکتر» یا «دکتری» در جایگاه علمی، شغلی و رسمی نیست.

این بخشنامه در درجه نخست خطاب به مؤسسات و مراکز برگزارکننده است و استفاده از عناوین لاتین مانند MBA و DBA را برای نام‌گذاری این دوره‌ها ممنوع می‌کند؛ زیرا این عناوین ممکن است چنین تصور ایجاد کنند که فرد مدرک کارشناسی ارشد یا دکتری گرفته است. از این پس نیز گواهی‌های این دوره‌ها باید به‌عنوان گواهی مهارت یا آموزش تخصصی کوتاه‌مدت معرفی شوند، نه مدرک مقطع‌دار دانشگاهی.

در نتیجه، فردی که گواهی یک دوره آزاد DBA دارد، نباید خود را چنین معرفی کند:
دکتر دارا سارایی  …
دارای مدرک دکتری مدیریت کسب‌وکار
اما می‌تواند، با ذکر دقیق عنوان و ماهیت دوره، بنویسد:
گذرانده دوره تخصصی مدیریت کسب‌وکار
دارنده گواهی آموزش تخصصی مدیریت کسب‌وکار از مؤسسه …
دانش‌آموخته دوره آموزش آزاد مدیریت کسب‌وکار

مدرک دانشگاهی مقطع‌دار یعنی مدرکی که مربوط به یکی از مقاطع رسمی آموزش عالی است و در نظام دانشگاهی کشور شناخته می‌شود؛ مانند:

کارشناسی  
کارشناسی ارشد  
دکتری تخصصی (PhD)  
دکتری حرفه‌ای، مانند پزشکی، دندان‌پزشکی و داروسازی

این مدارک معمولاً دارای شرایط پذیرش مشخص، واحدهای درسی مصوب، مدت تحصیل معین، ارزیابی و امتحان، پایان‌نامه یا رساله در برخی مقاطع، و ثبت در سامانه‌های رسمی آموزشی هستند. مدرک آن‌ها نیز از سوی دانشگاه یا مؤسسه دارای مجوز صادر می‌شود و قابلیت استعلام دارد.

برای نمونه، فردی که دوره رسمی کارشناسی ارشد مدیریت کسب‌وکار را در دانشگاه می‌گذراند، مدرک مقطع‌دار کارشناسی ارشد می‌گیرد. فردی که در دوره رسمی دکتری تخصصی پذیرفته و تحصیل می‌کند، مدرک مقطع‌دار دکتری می‌گیرد.

در برابر آن، گواهی دوره کوتاه‌مدت، آزاد یا مهارتی ــ حتی اگر در دانشگاه برگزار شود ــ مدرک مقطع‌دار نیست. این گواهی نشان می‌دهد فرد در یک آموزش تخصصی شرکت کرده و آن را گذرانده است، اما به معنای کسب درجه دانشگاهیِ کارشناسی، ارشد یا دکتری نیست.

پس در خبر مورد بحث، منظور وزارت علوم این است که دوره‌های کوتاه‌مدت با عنوان DBA، «دکتری» به معنای یک مقطع رسمی دانشگاهی ایجاد نمی‌کنند؛ گواهی پایان دوره دارند، نه مدرک دکتری.